Büyülü Gerçekçi Anlatı Formu ve Tanrısal Konum: Marquez’in “üçüncü Teslimiyet” ve Kutlar’ın “hadi” Adlı Öyküleri

Abstract

Büyülü gerçekçi anlatı formu, estetik söylem bakımından nesnenin ve dış dünyanın büyüsününyeniden keşfedilmesini ve gerçekliğe ilişkin yerleşik modelin değişmesini amaçlayan yazınsalkompozisyon modelidir. Bu anlamda gerçekliğin ve rasyonel algıların büyüsel atmosfer ile edebî birmetin zemininde birleşmesi, büyülü gerçekçiliğin temel karakteristiğidir. Bu gerçeklik biçimi, okuraözel bir anlatısal formül ile aktarılır. Bu formülün içinde masalsı anlatım ve fizik-ötesi boyutlar sözkonusudur. Tanrısal konum, anlatı birimleri açısından her şeyi bilen, üçüncü şahıs anlatıcıyı temsileder. Büyülü gerçekçi anlatı formunda tanrısal konum, edebî metnin büyülü atmosferini hazırlayankurgusal bir tekniktir. Bu teknik aracılığıyla edebî metnin büyülü unsurları, retorik bir yazınsal ivmekazanır. Gabriel Garcia Marquez, büyülü gerçekçi anlatının modern bir zeminde olgunlaşmasınısağlayan en önemli yazarlardandır. Bu anlamda büyülü gerçekçi kurgu, onun eserlerinin başat birmodeli hâlini almıştır. Ayrıca Marquez, bu yönüyle büyülü gerçekçiliğin Latin Amerikaedebiyatındaki önemli temsilcileri arasında yer alır. Onat Kutlar, büyülü gerçekçiliğin Türkedebiyatındaki önemli kalemlerindendir. Özellikle İshak adlı öykü kitabında, bu tür anlatı formununyoğun izleri görülür. Bu açıdan büyülü gerçekçilik, Marquez ve Kutlar arasında ortak bir yazınbiçimidir. Bu çalışmada Marquez’in “Üçüncü Teslimiyet” ve Kutlar’ın “Hadi” adlı öyküleri, büyülügerçekçi anlatı formu ve bu anlatı formuna kurgusal işlevsellik kazandıran tanrısal konum itibarıylaincelemeye tabi tutulacaktır.