Van’da Görev Yapan Aile Hekimleri ve İntörn Hekimlerin Tüberküloz Hastalığı ve BCG Aşı Uygulaması Hakkındaki Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Abstract

Amaç: Bu çalışmayla aile hekimleri ve intörn hekimlerin tüberküloz hastalığı ve BCG aşı uygulaması hakkındaki bilgi düzeylerinin ve bu konularda verilen eğitimin etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız kesitsel tipte, yüz yüze yapılan bir anket çalışmasıdır. Anket çalışmamız Eylül-Aralık 2024 dönemlerinde Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Van il genelindeki birinci basamak sağlık hizmeti veren sağlık kurumlarında yapılmıştır. Çalışmamıza, araştırmaya katılmayı kabul eden ve diğer uygun kriterleri karşılayan toplam 224 kişi dahil edilmiştir. Literatür ve kaynak kitaplar araştırılıp alanında uzman kişilere danışılarak güncel bilgiler ışığında hazırlanan 24 tanesi tüberküloz hastalığı ve BCG aşı uygulaması hakkındaki bilgi sorusu ve 13 tanesi sosyodemografik bilgileri öğrenmek amacıyla hazırlanan sorular olmak üzere toplam 37 soruluk anket formu katılımcılara yüz yüze görüşme şeklinde uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya 146'sı (%65,2) erkek 78'i (%34,8) kadın olmak üzere toplam 224 kişi dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan hekimlerin %43,8'i pratisyen aile hekimi, %29,5'i intörn hekim, %15,2'si sözleşmeli aile hekimliği uzmanlığı asistanı, %6,7'si aile hekimliği uzmanı, %4,9'u aile hekimliği asistanıdır. Hekimlerin çalıştıkları birimde tüberküloz tedavisi alan hasta sayısı yılda 1,08±1,50 olarak tespit edilmiştir. Hekimlerin %55,4'ü tıp fakültesi eğitimi sürecince tüberkülozla alakalı aldıkları eğitimi yeterli görürken %44,6'sı ise tüberküloz ile ilgili aldıkları eğitimin yetersiz olduğunu belirtmiştir. Tıp fakültesini bitirdikten sonra tüberkülozla alakalı eğitim aldığını belirten hekimlerin oranı %9,8 iken eğitim almadığını belirten hekimlerin oranı ise %90,2 olarak saptanmıştır. Hekimlere uygulanan bilgi testi ile hekimlerin mesleki hayatlarında tüberküloz tanısı koyduğu hasta durumu arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmıştır (p=0,033). Mesleki hayatlarında tüberküloz tanısı koyan hekimlerin bilgi testi ortalaması (15,1±2,1) tüberküloz tanısı koymamış hekimlerin bilgi testi ortalamasına göre (16,1±1,9) nispeten daha düşük tespit edilmiştir. Hekimlere uygulanan bilgi testi ile hekimlerin çalıştığı yer arasında istatistiksel anlamlı fark tespit edilmiştir (p=0,030). Sonuç: Birinci Basamak sağlık hizmeti sunan kurumlarda görevli aile hekimlerinin tüberküloz hastalığı ve BCG aşısı hakkındaki bilgi düzeyleri tıp fakültesi hastanesinde çalışan hekimlere göre daha düşük bulunmuştur. Mesleki hayatlarında tüberküloz tanısı koyan hekimlerin bilgi testi ortalaması tüberküloz tanısı koymamış hekimlerin bilgi testi ortalamasına göre daha düşük saptanmıştır. Verilere istinaden tıp fakültesi eğitim müfredatına tüberküloza ilişkin daha efektif ve yoğun ders materyalleri eklenebilir, mezuniyet sonrası dönemde düzenlenecek düzenli seminer ve eğitim programlarıyla hekimlerin tüberküloz konusundaki bilgileri canlı tutulabilir ve farkındalıkları artırılabilir

Purpose: This study aims to evaluate the knowledge level of family and intern physicians about tuberculosis disease and BCG vaccine application and the effectiveness of training on these subjects. Material and Method: Our research is a cross-sectional, face-to-face survey study. The research was conducted between September and December 2024 at Van Yuzuncu Yil University Faculty of Medicine and health institutions providing primary health care services throughout Van province. A total of 224 people who agreed to participate in the study and met other appropriate criteria were included in our study. A total of 37 questions were prepared in the light of current information by researching literature, reference books, and consulting experts in the field. The 24 questions were about tuberculosis disease and BCG vaccination. 13 questions were prepared to learn sociodemographic information. The survey form consisting of 37 questions was applied to the participants in a face-to-face interview. Findings: A total of 224 people, 146 (65.2%) male and 78 (34.8%) female were included in the study. Of the physicians participating in the study, 43.8% were general practitioner family physicians, 29.5% were intern physicians, 15.2% were contracted family medicine specialist assistants, 6.7% were family medicine specialists, and 4.9% were family medicine assistant physicians. The number of patients receiving tuberculosis treatment in the unit where the physicians work was determined to be 1.08±1.50 per year. While 55.4% of physicians found the tuberculosis-related education they received during their medical school education to be sufficient, 44.6% stated that the education they received about tuberculosis was insufficient. The rate of physicians who stated that they received training related to tuberculosis after graduating from medical school was 9.8%, while the rate of physicians who stated that they did not receive training was 90.2%. A statistically significant difference was found between the knowledge test applied to the physicians and the patient status of the physicians diagnosed with tuberculosis in their professional lives (p=0.033). The knowledge test average of the physicians who diagnosed tuberculosis in their professional life (15.1±2.1) was found to be relatively lower than the knowledge test average of the physicians who did not diagnose tuberculosis (16.1±1.9). A statistically significant difference was found between the knowledge test applied to the physicians and the place where the physicians work. (p=0.030). Conclusion: The knowledge levels of family physicians working in primary health care institutions about tuberculosis and BCG vaccination were found to be lower than those of physicians working in medical faculty hospitals. The knowledge test of physicians who diagnosed tuberculosis in their professional lives was found to be relatively lower than the knowledge test of physicians who did not diagnose tuberculosis. Based on the data, more effective and intensive course materials about tuberculosis can be added to the medical school curriculum and physicians' knowledge about tuberculosis can be kept alive and their awareness can be increased with regular seminars and training programs to be organized in the post-graduation period.