Şizofreni Hastalarında Kronotip ile İntihar Olasılığı ve İntihar Davranışı Arasındaki İlişki

Abstract

Şizofreni, özkıyım açısından yüksek risk altında olan psikiyatrik bozukluklar arasında yer almaktadır. Şizofreni hastalarında intihar girişimi öncesinde herhangi bir uyarı olmaması ya da niyetin sözel olarak bildirilmemesi bu hastalarda intiharın önceden belirlenmesini zorlaştırmaktadır. Bu nedenle şizofreni hastalarında intihar davranışı yeterince aydınlatılamamış ve gözden kaçabilen bir durumdur. Bu çalışmanın amacı, şizofreni hastalarında kronotip ile intihar eğilimi ve girişimi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışma; nicel araştırma yöntemlerinden kesitsel olarak ve amaçlı örneklem kullanılarak gerçekleştirildi. Van YYÜ Dursun Odabaşı Tıp Merkezi'nde polikliniğe başvuran hastalar ile planlanan bu çalışmada öz bildirime dayalı ölçekler kullanıldı. Veri toplama araçları olarak, araştırmacı tarafından literatür incelenerek geliştirilen kişisel bilgi formu, Sabahçıl-Akşamcıl Ölçeği (SAÖ), İntihar Olasılığı Ölçeği, İntihar Davranış Ölçeği, Pozitif Semptomları Değerlendirme Ölçeği (SAPS) ve Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SANS) kullanıldı. Görüşme öncesinde katılımcılara bilgilendirilmiş onam formu imzalatıldı. Araştırmanın örneklemini ise araştırmaya alınma kriterlerini taşıyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 18-65 yaş arası hastalar oluşturdu. Katılımcıların yaş ortalaması 37,369,92 olup, %36,9'u (n=31) kadın ve %63,12'si (n=53) erkektir. Katılımcıların %32,1'i (n=27) 'sabahçıl tip', %46,4'ü (n=39) 'ara tip' ve %21,4'ü 'akşamcıl tip' olarak bulunmuştur. Katılımcıların Sabahçıl Akşamcıl Anketi puan ortalaması 51,92±13,60, İOÖ toplam puan ortalaması 79,98±13,80, İDÖ puan ortalaması 2,33±2,49, SAPS toplam puan ortalaması 37,08±18,84 ve SANS Toplam puan ortalaması 29,92±15,61 olarak bulunmuştur. Elde edilen veriler, şizofreni hastalarında yalnızca psikopatolojik belirtilerin değil, aynı zamanda bireysel biyolojik ritim farklılıklarının da intihar riskini etkileyebileceğini göstermektedir. Çalışmada, özellikle sabahçıl-akşamcıl eğilimler ile intihar olasılığı ve intihar davranışı arasında anlamlı ilişkilerin bulunması, kronobiyolojik faktörlerin ruhsal hastalıkların seyri ve risk yönetimi üzerinde dikkate alınması gereken önemli değişkenler olduğunu ortaya koymuştur.Schizophrenia is among the psychiatric disorders that are at high risk for suicide. The fact that there is no warning before the suicide attempt in schizophrenia patients or the intention is not verbally stated makes it difficult to predict suicide in these patients. Therefore, suicidal behavior in schizophrenia patients has not been sufficiently elucidated and is a condition that can be overlooked. The aim of this study was to examine the relationship between chronotype and suicidal ideation and attempts in patients with schizophrenia. The study was conducted using quantitative research methods, cross-sectionally and using purposeful sampling. This study, planned with patients applying to the outpatient clinic at Van YYU Dursun Odabaşı Medical Center, used self-report scales. Personal information form developed by the researcher by reviewing the literature, Morningness-Eveningness Scale (SAÖ), Suicide Probability Scale, Suicidal Behavior Scale, Scale for Assessment of Positive Symptoms (SAPS) and Scale for Assessment of Negative Symptoms (SANS) were used as data collection tools. Before the interview, participants signed an informed consent form. The study sample consisted of patients between the ages of 18-65 who met the inclusion criteria and agreed to participate in the study. The mean age of the participants was 37.369.92, 36.9% (n=31) were female and 63.12% (n=53) were male. 32.1% (n=27) of the participants were found to be 'morning type', 46.4% (n=39) were found to be 'intermediate type' and 21.4% were found to be 'evening type'. The participants' Morningness-Eveningness Questionnaire mean score was 51.92±13.60, SPS total mean score was 79.98±13.80, SPS mean score was 2.33±2.49, PBDS total mean score was 37.08±18.84 and NBDS total mean score was 29.92±15.61. The data obtained show that not only psychopathological symptoms but also individual biological rhythm differences may affect the risk of suicide in schizophrenia patients. The significant relationships found in the study, especially between morningness-eveningness tendencies and the possibility of suicide and suicidal behavior, revealed that chronobiological factors are important variables that should be taken into consideration in the course of mental illnesses and risk management.