Tezer Özlü’de İktidar Mekânları: Foucault’cu Bir Bakış

Abstract

20.yüzyılda Post-yapısalcılık akımı içerisinde yer alan Michel Foucault(1926-1984), Modernizmle beraber değişen hayat standartlarının, yeni bir işleyişve iktidar anlayışını doğurduğunu fark eder. Yaptığı çalışmalarda bilgi analizi yapmaya çalışırken asıl sorunun iktidar olduğunu saptayan düşünür, modern iktidarınpanoptikon adlı mimari ürünün üzerinden şekillenerek resmi kurumlar yoluyla işlevsellik kazandığını vurgular. Kurumlarda gözetlenip, disipline edilen özneninoluşum süreçlerini belirlemek için iktidarın alt katmanlarındaki güçler ilişkisiniortaya çıkarmaya çalışır. Modern iktidarın özneyi tutsak ettiğini saptar.1950’lilerden sonra Türk edebiyatı aydınlarını etkileyen varoluşçulukakımı, 60 kuşağı içerisinde yer alan Tezer Özlü’ye de yansır. Yazar eserlerindebirey ve bireyin karşılaştığı sorunları irdeleyerek iktidarlara karşı bireyin kendibenliğini oluşturmasını savunur. Bireyin özgürlüğünü ön planda tutarak mekânlar üzerinden değerlendirmeye çalışır. Bu doğrultuda Özlü ‘nün eserleri, Foucault’nun iktidar anlayışı ile okunabilir.Özlü’nün eserlerinde bireyin tutsak edildiği mekânların işlevsel olduğugörülür. Bu çalışmada Özlü’ nün eserlerindeki mekânlar, Foucault’nun iktidarmekânları yaklaşımı ile incelenecektir. Çalışmada temel mekânları oluşturan; ev,okul, hastane ve hapishane üzerinde durulacaktır.