Namık Kemal’in İbret Gazetesindeki Yazılarında İstikbâl Tasavvuru

Abstract

On dokuzuncu yüzyıl Osmanlı Devleti için bir dönüm noktası olmasıyla ekonomik, sosyal ve politik reformları beraberinde getirir. Bu geç kalınmış reformlar bazı Osmanlı aydınlarında farkındalık oluşturur. Özellikle Namık Kemal gibi yazarlar, Avrupa başkentlerindeki dönüşümü fark ettikten sonra Osmanlının her alanda geride kaldığını anlayıp bazı kurumsal reformların gerçekleşmesi gerektiğini görürler. Tanzimat edebîyatının önemli bir aydını olan Namık Kemal, yeniliği öncelikle edebî türlerde başlatır. İlk roman (İntibah), ilk tarihi roman (Cezmi), tiyatro, makale, deneme, eleştiri yazısı, şiir, gazete gibi türlerde çığır açan yazar, Türk edebîyatı ve Türk siyasetine yön veren isimlerin başında anılır. Yazarın cesur ve girişimci yapısı, Batı’nın kurumsal alanlarda ve teknik alanında nasıl geliştiği ile ilgili uygulamaları anlamada yardımcı olur. Namık Kemal, edindiği bilgi ve izlenimlerdeki sonuçları, kendi ülkesine uygulama çabasına girer. Bu çabalar ayrıntılı bir şekilde İbret gazetesinde göze çarpar. Onun İbret’teki yazıları; iktisadi hayat, sosyal hayat, eğitim ve politika alanlarında, Osmanlı halkı için bir kurtuluş reçetesi örneği gibidir. Özellikle ekonomi ve eğitime yönelik hayalleri yeni bir sistemin habercisidir. Bu sistem arzusu, Osmanlı’nın refahı ve gelişmişliği ile ilgilidir. Yazılarında dinin de savunuculuğunu üstlenen Namık Kemal, İslam’la uygarlığı yakalayabileceği inancını okura yansıtır. Amacı vatanın refahı ve nesillerin istikbâli olan yazarın İbret’teki fikirleri ondan sonraki nesiller için bir rehber niteliği taşır.