21. yy.’ın Başında, Uluslararası Alanda ‘‘Yeni Bir Dünya Düzeni’’ Arayışı: Rusya-Çin İlişkileri

Abstract

Öz Dünya insanlığı neredeyse her yüzyılda, yeni bir küresel güç ile karşılaşmıştır. Süreç içerisinde bu küresel güçlerin bir kısmı etkisini yitirmiş, bir kısmı ise tarih sahnesinden silinmiştir. Tıpkı insanlar gibi devletler de bir çocukluk, gençlik ve yetişkinlik evresi geçirirler. Özellikle yetişkinlik evresini doğru şekilde değerlendiren devletler, küresel güç olarak tarih sahnesinde yerlerini alırlar. Fakat her küresel gücün, belli bir dönem sonra bu üstünlük kabiliyetini kaybettiği görülmüştür. Bir devletin küresel güç olmasında, gerekli olan iç dinamikler gibi hayati önemi olan dış dinamiklerin olduğu da göze çarpmaktadır. Özellikle uluslararası politik alanın sunduğu imkânlar, kimi devletler için küresel bir güç olabilmek noktasında, oldukça belirleyici olmuştur. Soğuk Savaş sürecinde dünyanın iki kutba ayrıldığı; Batı tarafında ABD’nin, Doğu tarafında ise SSCB’nin küresel bir güç olarak öne çıktığı görülmüştür. Soğuk Savaş sonrasında ise ABD öncülüğünde ‘‘tek kutuplu’’ bir sistemin olduğu anlaşılmıştır. Uzun bir dönem dünyanın tek süper gücü olarak, adeta dünyanın jandarmalığı rolünü üstlenen ABD’nin, tüm dünya coğrafyalarında, askeri ve ekonomik politikalar yürüttüğü görülmüştür. Fakat 2000’li yıllar sonrasında tıpkı ABD gibi askeri, ekonomik ve politik imkânlara sahip yeni aktörlerin, uluslararası arenada boy gösterdiği görülmüştür. Bu aktörlerin başında ise Çin Halk Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu gelmiştir. Bu çalışmada; 2000 yılı sonrasında uluslararası politikada gerek ekonomik gerekse de askeri kabiliyetleri ile adından oldukça fazla söz ettiren Çin ve Rusya’nın ikili ilişkileri ve küresel alandaki kabiliyetleri üzerine, bir analiz yapılacaktır. Daha sonrasında Rusya ve Çin birlikteliğinin, ‘‘yeni bir dünya düzeni’’ kurabilecek imkanlara sahip olup, olmadığı tartışılacaktır. En nihayetinde ise iki ülke ilişkilerinin, geldiği nokta ve varacağı hedef üzerine tespitlerde bulunulacaktır.