According To Tehafüt's the Soul and After Life

Abstract

İnsanlık tarihi boyunca, ruhun bedenden ayrılmasıyla başlayan süreç ile maddeye canlılık veren ruhun varlığı, mahiyeti, beden ile ilşkisi ve bedenden ayrıldıktan sonraki durumu, insanın merak ettiği konuların başında gelmektedir. Felsefî yaklaşımla konuyu ele alan filozoflar olduğu gibi, dini öğretiler doğrultusunda bu konuyu izah etmeye çalışanlar da olmuştur.Bu çalışmada tehâfüt sahibi filozoflar ve İbn Sînâ'nın konu ile ilgili görüşleri topluca bir arada ele alınmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın giriş bölümünde asıl meseleye bir hazırlık olması için ahiret düşüncesi hakkında genel bir bilgi verilmeye çalışılmıştır. Konun bütünlüğü açısından her filozofun meâd ve nefs hakkındaki görüşlerine bir bölüm ayrılmış ve her filozofun görüşü o bölüm başlığı altında ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise, görüşler topluca ele alınıp değerlendirilmeye çalışılmıştır.Meşşâî filozofların başında gelen ?eş-şeyhü'r-reîs? ve ?nefs filozofu? gibi lakaplarla anılan İbn Sînâ'ya göre nefs/ruh ve uhrevî hayat bilgisi nazarî akıl ile kavranabilir. İbn Sînâ'nın görüşlerini tutarsız bulunan Gazzâlî ise, metafizik dünya hakkında en sağlıklı bilgilerin nebi tarafından verilebileceğini ifade eder. Dolayısıyla O, filozofların vahiyden uzak durarak konuyu ele almalarını eleştirmektedir. Gazzâlî'den sonra konuyu ele alan İbn Rüşd, Gazzâlî'nin tutarlı diye ortaya koyduğu kimi iddialarının tutarsızlığını ıspatlamaya çalışmıştır. Bu tartışma geleneğini devam ettirmek isteyen Hocazâde ve Ali Tûsî de konuya aklî ve naklî deliller getirerek yaklaşmışlardır. Tezimizde görüşlerini ele aldığımız filozoflar, ahretin ve nefsin varlığında hemfikir olmalarına rağmen, nitelikleri ve bu konuların bilinmesinde tutulacak yöntem hakkında yer yer görüş ayrılığına düşmüşlerdir.Anahtar Kelimeler: Gazzâlî, Tehâfüt, Nefs, Meâd, İslâm Felsefesi.The nature of the soul, and the process beginning with departing of it from body; the state of the soul after the departing; the relation of it with the body are the most important questions that human wonder throughout the humankind history. There are some philosophers take up these questions in point of philosophy, and some of them explain these problems via the religious doctrines.During this study, the philosophers having tahâfut, and opinions of Ibn Sina about the issue are examined all together. At the beginning of the study, we strive to give information about the afterlife thought, intend to prepare for the main problem. There are chapters allocated to opinions of the philosophers about maâd and nafs to provide unity fort he issue. At the result chapter, these opinions are examined all together.According to Ibn Sînâ, who is called with the titles ?al-Shaikh al-Raîs? and ?phlosopher of nafs?, nafs/soul and the knowledge about the afterdeath life can compherend with hypothetical mental. And, Gazzâlî, who belive that Ibn Sina?s opinions are contradictory, states that the most reliable knowledge about the metaphysics world can be given by nabi. Consequently, he criticize to take up the issue keeping away from wahiy/apocalypse. Ibn Rushd, after Gazzâlî examines the issue, strive to prove that some of the Gazzâlî?s opinions are incoherent. Hojazâda and Ali Tûsî, who want to maintain the discuss on the issue, approach the issue with the mental and narrative proves. The phlosophers, we examine their opinions, in spite of they are likeminded on the existence of the after death life and nafs, they divergence on the methods of the related knowledge, some times.Key Words: al-Gazâlî, Tehâfut, Soul, Maâd, İslâm philosophy.