Kurt Vonnegut’ın Slaughterhouse Fıve Romanında Anlatı Stratejilerindeki Sapmanın Bilişsel Poetika Analizi

Abstract

Edebi eleştiri kuramı, son zamanlarda yaşanan bilişsel devrimle birlikte edebiyatın doğasıyla bağlantılı soruları ele alma biçiminde bir paradigma değişikliğine uğramıştır. Edebiyat çözümlemesindeki bu paradigma değişikliğinin bir sonucu olarak ortaya çıkan bilişsel poetika; psikoloji, dilbilim ve biçembilim gibi disiplinlerden elde edilen verileri eleştiri kuramıyla birleştirerek edebi dilin üretimi ve algılanmasıyla ilgili süreçleri açıklamayı amaçlar. Bu makalede Kurt Vonnegut'un Slaughterhouse Five adlı eseri, bilişsel poetikanın üç analiz yöntemi olan metin dünyaları kuramı, şekil-zemin kuramı ve şema kuramı ile incelenmiştir. Giriş bölümünden sonra bilişsel poetikanın temel ilkeleri hakkında bilgi verilmiş ve söz konusu üç bilişsel poetika analiz yöntemi kısaca açıklanmıştır. Makalenin çözümleme bölümünde Slaughterhouse Five bu üç bilişsel poetika yöntemiyle çözümlenmiş ve bu romanın metin dünyası oluşturma ve katmanlandırma açısından klasik romandan önemli farklılıklar gösterdiği gözlemlenmiştir. Bu farklılıklarla birlikte, Dresden kentinin bombalanmasını yeni bir üslupla sunmak için Slaughterhouse Five'da figür ve zeminlerin manipüle edildiği ve edebi şemaların yeniden yapılandırıldığı görülmüştür.