Türk Dış Politikasında Bir Bölge Olarak Akdeniz: Türkiye-avrupa Birliği İlişkileri Bağlamında Bir Değerlendirme

Abstract

Akdeniz, tarih boyunca sahip olduğu jeostratejik önemin yanı sıra son yıllarda bölgede keşfedilen hidrokarbon kaynaklar üzerinden bölgesel ve küresel aktörlerin katıldıkları bir güç mücadelesine sahne olmaktadır. Akdeniz, Avrupa güvenliği açısından da önem taşıyan bir bölgedir. Diğer yandan Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilerini tam üyelik müzakereleri aşamasında sürdüren Türkiye de tarihsel ve coğrafi olarak bir Akdeniz ülkesidir. Bu çalışmanın temel amacı, Türk dış politikasında Akdeniz’in bir bölge olarak konumunu ortaya koymak ve Soğuk Savaş sonrasında Akdeniz’in Türk dış politikası tarafından nasıl kavramsallaştırıldığını ve ayrı bir bölge olarak inşa edilip edilmediğini anlamaya çalışmaktır. Çalışmada Türk dış politikasının Akdeniz’e bir bütün olarak bakışını etkileyen faktörlerden biri olarak, AB’nin Akdeniz’e yönelik iş birliği girişimlerine Türkiye’nin tepkisi ele alınmaktadır. Makale, AB’nin Avrupa-Akdeniz Ortaklığı girişiminin Türkiye’nin AB üyeliğine bir alternatif olarak sunulmasından duyulan rahatsızlığın ve şüphenin, Türkiye’nin Akdeniz’e yönelik sistematik ve bütüncül bir siyaset geliştirmesini engelleyen önemli faktörlerden birisi olduğu savını ileri sürmektedir. Türkiye’nin bütüncül ve kurumsal bir Akdeniz politikası geliştirmekten ziyade bölge ülkeleriyle geliştirdiği ikili ilişkiler ve çok taraflı platformlar aracılığıyla bölgenin güvenliği ve refahı için katkı verme odaklı bir dış politika izlediği görülmektedir. Türkiye’nin odak noktasının son yıllarda bölgede yaşanan gelişmelerin de etkisiyle Akdeniz Havzası’nın bütününden ziyade Doğu Akdeniz olduğu görülmektedir.