Medeniyet Üzerine Politik Bir Okuma

Abstract

Yazılı tarihten itibaren insanlığın çeşitli medeniyetler kurduğubilgisinin varlığı bir gerçektir. Medeniyetlerin karşılaştırılması çeşitliölçekler üzerinden yapılagelmiştir. 17. Yüzyıldan itibarenmedeniyetlerin telakkisi, ontolojisi ve değerlendirilmesi farklı birsistematik ölçeklendirme kullanılarak yapılmıştır. Yani daha öncekisınıflandırmalar “iyi” ve “kötü” üzerinden geliştirilirken AydınlanmaDönemi sonrasında “ilerici”, “gelişmiş”, “geri kalmış”, “barbar” gibitanımlamalar üzerinden yapılmaya başlanmıştır. Böylece,medeniyetlerin nasıl bir diyalektik içinde geliştiği; evrimci ve ilerlemeciölçek kullanılarak; “güç” ve “zenginlik” açısından okumalar en yaygınanaliz yöntemi haline gelmiştir. Bu yöntem üzerinden yapılan her analizaynı zamanda politik bir dışa vurum, politik bir tasavvur ve politik birtasarım olarak da görünürlük kazanmaktadır. Politik sistemindeğerliliği aynı zamanda hangi yöntem, hangi medeniyet epistemiyiüzerinden inşa olunduğu ile bağlantılı bir husus haline gelmiştir. Hangimedeniyetin daha değerli olduğu buyurgan okumalar ile yukarıdanaşağıya önemli bir itibar skalası oluşturmaktadır. Oysa medeniyetibizatihi değerli kılan husus medeniyetin ontolojisidir. Bu nedenlemedeniyetin varlığını dayandırdığı ide ya da ilkelerin aynı zamandamedeniyeti değerli kılan bir ölçek de oluşturduğunu söylemekmümkündür. Böylece “ileri” veya “iyi” bir medeniyet hangi verilerekarşılık gelir? “İlerlemiş”, “Gerikalmış” veya “İyi”, “kötü” ne demek?gibi sorular aslında etik bir probleme karşılık gelir. Bu çalışmadaözellikle medeniyet probleminin nasıl tartışılması gerektiği ile ilgiliyorumlar; “ileri”, “geri”, “iyi”, “kötü” kavramları etrafında ele alınıpdeğerlendirilmeye çalışmıştır.