Göç ve Yoksulluk: Hakkari Örneği

Abstract

Türkiye‟nin güneydoğu ucunda yer alan ve ismi güvenlik ya da çöpten besleneninsanlar haber konusu olduğunda hatırlanabilen Hakkâri kenti, çeşitli sosyo- ekonomik göstergeler açısından diplerde yer alan ve “öteki” olarakvasıflandırılmaya uygun bir kenttir. Gerek erişim-ulaşım olanaklarınınyetersizliğinden kaynaklanan mekânsal sorunlar; gerekse tarihsel-siyasalnedenlerden kaynaklanan sosyo-ekonomik yapı, kenti ülkenin diğer alanlarındansoyutlamıştır. Kent, 1990‟larda güvenlik sorunlarının etkisiyle boşalan köylerdengelen insanlarla dolmuş ve bu durum zaten yoksul olan kentin sorunlarını daha daarttırmıştır. Ülkenin güneydoğusunda yaşanan toplumsal sorunların, zorunlu yerdeğiştirmelerin önemli alanlarından biri olması nedeniyle Hakkâri kenti, göç veyoksulluk konusunda araştırılması gereken en tipik yerleşmelerden biridir. Bubağlamda kentin 1990 sonrasında en fazla göç alan mahallelerinde çeşitlizamanlarda gerçekleştirilen kapsamlı gözlem ve mülakatların dışında, 160 haneyeyönelik detaylı bir anket çalışması yapılmış ve anket sorularına ilişkin frekans veçapraz analizleri gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda, göçlerinbüyük bir kısmının 1990 sonrası ve zorunlu bir şekilde meydana geldiği ve dahaönemlisi önceleri kırsal alanda sınırlı bir tarımsal tabana sahip olarak göreli biryoksulluk içerisinde yaşayan ailelerin, kente göç sonrasında mutlak bir yoksullukiçerisine girmiş oldukları tespit edilmiştir. Kısaca ifade etmek gerekirse, bu çalışmaile Hakkâri kentinde göç olgusu ile yoksulluk arasındaki ilişki tespit edilmeye vekent yoksulluğunun sosyal, ekonomik, mekânsal boyutları ortaya konmayaçalışılmıştır.