Biyolojik Zenginliğimizin Önemli Bir Sığınağı Köy Mezarlıkları

Abstract

Başta tek tanrılı dinler olmak üzere bütün dinlerde, mezarlıklar ilahi ve manevi yönü bulunan mekânlardır. Mezarlıkların temel işlevi; ölü bedenlerin kamu sağlığını tehlikeye atmadan, toprağa dönüşümünün sağlanmasıdır. Bu nedenle ölülere tahsis edilen mezarlıklar, toplum nezdinde özel dokunulmazlığa sahiptir. Günümüzde Anadolu'da köy mezarlıkları, sahip oldukları işlevin gereği olarak çevrelenmekte; böylece, dış etkenlerden ve hayvanlardan korunmaktadır. Bu korumanın sonuçlarından biri de; Anadolu'nun pek çok yerinde köy mezarlıklarında doğal bitki örtüsün koruduğundan birçok yabani tür için doğal sığınağa dönüşmüş olmasıdır. Arazi çalışmalarında bazı yörelerdeki mezarlıkların; başta geofitler olmak üzere doğada azalan birçok yabani tür için yaşam alanı olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, Anadolu'nun eski köy mezarlıklarının bu özelliğine dikkat çekmek amacıyla hazırlanmıştır. Son yıllarda, başta Doğu Anadolu Bölgesi olmak üzere Anadolu'da, köylerden kentlere göç hareketi hız kazanmıştır. Boşalan veya nüfusu gittikçe azalan eski köylerde mezarlıklar, hayvanların otlama alanına dönüşerek tahrip olmaktadır. Eski köy mezarlıkları, kaynak rezerv alanları veya ex-situ koruma alanı olarak görülmeli ve bu alanların en iyi nasıl değerlendirilebileceği ve alanlardan nasıl yararlanılabileceği gibi konular ele alınmalıdır. Bu konularda bilimsel araştırmaların yapılması ve bu alanların korunmasına yönelik sonuca dönük kararların alınması hususunda önlemler geliştirilmelidir.