Harput’da Ulu Cami (Bey-pınar) Çeşmesi

Abstract

Çeşme, geçmişte yaşayan insanların su ihtiyacını karşılayan en önemli mimari öğe olduğundan Türk-İslamkentlerinin değerli mimari eserleri arasında yer almaktadır. Bu sebeple suyu aziz bilen Osmanlı, medeniyetininhem mütevazı, hem de gösterişli yansımaları olan çeşmelerle meydanlarını süslemiştir. Çeşmeler, dönemlerininmimari üsluplarını taşıyan, sanatsal eserler olduğu gibi şehir merkezlerinde mahalle ve sokakların oluşmasındada belirleyici rol oynamışlardır. Su, insanlığın en büyük ihtiyacı olduğundan asırlardır çeşitli yollarla buihtiyacın sağlanması amaçlanmış ve bu amaç ışığında pek çok yapı ortaya çıkmıştır. Bu yapılar özellikleİslamiyet’in suya büyük önem vermiş olması ve insanlara su sağlamanın hayırlı olduğunu bildirmesi bu önemidaha da artırmıştır. Tarihte bir bölgenin ismi olan Harput’ta da çok sayıda çeşme inşa edilerek çeşme yolugüzergâhlarını oluşturmuşlardır. Bu çeşmelerden birçoğu günümüze ulaşmıştır. Bu çeşmelerden biri CamiKebir Mahallesinde Ulu Cami bahçesi bitişiğinde yer alan yarım yuvarlak kemerli Harput Ulu Cami (Bey-Pınar) Çeşmesi olup makalemizin de ana temasını teşkil etmektedir. Bu çalışmada, Elazığ İl Merkezi HarputMahallesi, Şefik Gül Kültür Evi (Gülsen Evi) bahçesinde yer alan Harput Ulu Cami (Bey-Pınar) Çeşmesi, sanattarihi yönünden incelenmiştir. Çalışmaya kaynak taraması ile başlanmıştır. Bu kapsamda Harput’un tarihi vecoğrafyası, çeşme mimarisinin gelişimi, Harput Ulu Cami (Bey Pınarı) Çeşmesi’nin detaylı olarak yeri,tarihçesi, planı, malzemesi, teknik ve süslemeleri, restorasyon süreci, restorasyon sürecinde tenkit edilenhususlar, öneriler ve sonuç ile sınırlandırılmıştır.