Türkiye Peynir Sektörünün Uluslararası Rekabetçiliğinin Avrupa Birliği Ülkeleriyle Karşılaştırılmalı Analizi

Abstract

Peynir, protein ve kalsiyum bakımından zengin bir gıda maddesi olmasının yanı sıra,uluslararası ticarette de önemli bir yere sahiptir. Dünya süt ürünleri ihracatının %40,3’üpeynir ticaretinden oluşmaktadır. Avrupa Birliği ülkelerinden Almanya, Hollanda,Fransa, İtalya ve Danimarka yanında Amerika Birleşik Devletleri, Yeni Zelanda veAvusturalya uluslararası peynir ticaretinde önemli bir paya sahiptir. Almanya, Hollanda,Fransa, İtalya ve Danimarka 2016 yılı itibariyle dünya peynir ticaretinin %54,8’ini veAvrupa Birliği toplam peynir ihracatının %71,8’ini gerçekleştirmektedir. Türkiye 2016yılındaki 150 milyon dolar peynir ihracatı ile dünya sıralamasında 25. sırada yeralmaktadır. Türkiye süt ürünleri ihracatının %45,0’i peynir ihracatından oluşmaktadır.Türkiye ve AB uluslararası peynir ticaretinde net ihracatçı konumdadır. Çalışmanınamacı, Türkiye peynir sektörünün uluslararası ticaretteki rekabet gücünü belirlemek veAB ve seçilmiş AB üyesi ülkelerle karşılaştırmaktır. Çalışmanın verileri UluslararasıTicaret Merkezi veri tabanından (2001-2016) derlenmiştir. Uluslararası rekabet gücünüölçmede Balassa (RCA) ve Vollrath (RXA, RTA, RC) indeksleri kullanılmıştır.Çalışmada bu indekslerin yanı sıra uluslararası rekabet gücünün karşılaştırılmasındaTicaret Dengesi İndeksi de kullanılmıştır. Araştırmada, Türkiye’nin ortalama RXA, RTA,RC ve TBI indeks sonuçları sırasıyla 0,44, 0,34, 1,51 ve 0,49 ve AB-28’için bu sonuçlarsırasıyla 2,21, 0,34, 0,17 ve 0,10 olarak hesaplanmıştır. Türkiye uluslararası peynirticaretinde karşılaştırmalı avantaja sahip olmasına rağmen, AB’nin avantajı, Türkiye’yegöre daha fazladır.