Tahsin Germiyânî’nin Romanlarında Diyalog: El-huznu’l-vesîm, Evlâdu’l-yahudiyye, Zaknemut Örneğinde

Abstract

Hikayeci ve romancı yönüyle öne çıkan Tahsin Germiyânî’nin romanlarında diyalog, sanatsal yapıt için temel bir tekniktir. Zira o, diyalog sanatını iletişim ve anlaşmayı gerçekleştirme ve olayları kurgulamada özgün bir şekilde kullanmıştır. Öyle ki, Tahsin Germiyânî’nin romanlarının özelde Irak ve genelde de Arap dünyasında bu yönüyle bir boşluğu doldurduğu kabul edilir. Onu önemli kılan bu özelliği ise okuduğu ve etkilendiği edebiyatçılardır. Öyle ki onun çalışmalarına bakıldığında bu etki göze çarpmaktadır. Bu etkilenme bir yansıtmadan ziyade, içselleştirme ile birlikte yeni ve daha farklı bir formda kendini göstermektedir. Meydana gelen yeni ürün artık onun karakterini taşımakta, yabancılaşmaktan uzak, yaşadığı toplumun kültür ve değerleriyle uyumlu bir hal almaktadır. Bu durumu sadece diyalogları kullanırken değil aksine tüm eser örgüsünde de görmek mümkündür. Tahsin Germiyânî’nin yazmış olduğu yedi romanı bulunmaktadır. Ancak bu çalışmamızda diyalogu, bir teknik olarak nasıl kullanıldığını ortaya çıkarmak için üç romanı (el-Huznu’l-vesîm, Evlâdu’l-Yahudiyye ve Zaknemut) üzerinde yoğunlaşacağız. Diyalog kavramı ve Tahsin Germiyânî’nin hayatı ve eserleri hakkında temel bilgiler verdikten sonra uygulama alanı olarak alacağımız üç romanda diyalogu nasıl kullandığını ve olay örgülerindeki sanatsal bağlantılarını ortaya koymaya çalışacağız. Germiyânî, diyalogları her iki şekliyle farklı ortamlarda kullanmıştır. Zaknemut adlı romanında içsel diyalogu daha çok monolog, yakarış ve reaksiyon formlarında icra etmiştir. Dışsal diyaloga ise el-Huznu’l-Vesîm romanında daha çok yer verirken, her iki diyalogu da düşüncelerini iletmede, tepkisini ve Irak toplumu içindeki toplumsal olgulara karşı görüşlerini etkili bir şekilde ortaya koymak için kullanmıştır. Zira o, toplumda gördüğü, yaşadığı yanlışlıkları ve eksiklikleri gün yüzüne çıkarmak istemiştir. Bunu, kimi zaman kahramanların, kimi zaman ise ikinci derecedeki kişilerin iç ve dış diyaloglarını kullanarak kişiler arası çatışmayı tetikleyen durumları betimleyerek sanatsal bir görev ile yapmıştır. Bu kurgu esnasında onun öne çıkan bir özelliği ise, diyalogları sinema tekniğini kullanarak okuyucunun zihninde daha canlı ve kalıcı hale getirme; okuyucuyu bu kurguya ortak etme yeteneğidir. Bu yeteneğini günlük halk dilini de kullanarak daha etkili kıldığına da şahit olmaktayız. Bu bağlamda ilgili hususlar, üç romanı çerçevesinde uygulamalı olarak ortaya koymaya çalışılacaktır.