Belirsizliklerin, Risklerin ve Oynaklıkların Gölgesinde Küresel Gıda Fiyatları

Abstract

Bu çalışmanın amacı, küresel gıda fiyatlarının 1997:01-2024:06 aylık döneminde belirsizliklerden, risklerden ve oynaklıklardan nasıl etkilendiğini araştırmaktır. Rejim değişikliklerini tespit etmek ve her rejimde farklı ekonomik ilişkileri ortaya koymak için değişkenlerin doğrusal olmayan yapılarını dikkate alan Markov-Rejim Değişim regresyon yöntemi tercih edilmiştir. Rejim 0'ın temsil ettiği dönemler, genellikle 2007-2009 küresel finansal krizi, 2010-2011 Euro bölgesi borç krizi ve 2020-2022 COVID-19 pandemisi gibi yüksek belirsizlik ve kriz dönemleriyle örtüşmektedir. Bunun dışında kalan dönemleri kapsayan Rejim 1, normalleşme dönemlerini temsil etmektedir. Bulgular, gıda fiyatlarının artış eğilimindeyken (kriz dönemlerinde), bu artışın jeopolitik risklerden ve hisse senedi piyasası volatilitesinden önemli ölçüde etkilendiğine dair kanıtlar sunmaktadır. Gıda fiyatları azalma eğilimindeyken ise (normalleşme dönemlerinde) petrol fiyatları gibi maliyet unsurlarından güçlü bir biçimde, küresel ekonomik politika belirsizliğinden ise zayıf bir biçimde etkilenmektedir. Politika yapıcıların, küresel gıda fiyatlarındaki dalgalanmaları öngörebilmek için küresel belirsizliklere ve risklere odaklanmaları önerilmektedir.