Türk Kültüründe Alkış / Kargış ve Adilcevaz Örneği

Abstract

Türk kültürü ve Türk Halk Edebiyatında önemli bir yere sahip olan alkış ve kargışlar, edebî bir tür olarak yıllarca insan toplulukları arasında \"mutluluk ve mutsuzluğun dışa vurumu olarak\" yerini almıştır. Bazı insanlar, fıtratı gereği alkışa muhatap olunca sevinip, mutlu olurken; bazıları da bu güzel sözlerden mahrum olmalarından hatta kargışa muhatap olmalarından dolayı üzülmüştür. Alkış ve kargışlar, sosyal toplumlarda genellikle maddi açıdan fakir ve fizikî yönden de zayıf insanların başvurduğu bir yöntemdir. Konularını insan hayatı, kişilerin değer yargısı ve toplumun maddî ve manevî kültürünü içinde barındırdığı özlü sözlerden alan alkış ve kargışlar, zaman ve zemine göre değişik şekiller almış, yeni tarzlara bürünmüştür. Hikâye, destan, şiir, türkü ve ağıt gibi edebî türlerin, alkış ve kargışlarla dolu olması, bunların zaman zaman toplumun bir savunma ve zaman zaman da mutluluğu ifade etme aracı olduğunu göstemiştir. Nesilden nesile kuşaktan kuşağa aktarılan bu özlü sözler, dilde kaybolmuş veya koybolmaya yüz tutmuş kelimeleri tespit etme ve diriltmede önemli bir yere sahiptir. Bu çerçevede Türkiye coğrafyası ve Türk toplumunun küçük bir parçası da olsa bu amaca katkı sağlamak açısından Adilcevaz alkış ve kargışlarının çeşitlilik ve orijinallik bakımından Türk dilinde Türk kültüründe kayda değer bir yeri vardır.