Uzaktan Algılama (Rs) ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (Gis) Yardımıyla Van Gölü'nde Yeni Balıkçılık Alanlarının Belirlenmesi

Abstract

İnci kefali (Chalcalburnus tarichi) yüksek derecede alkali ve sodalı sulara sahip (pH 9.8, tuzluluk %o 19) Van Gölü'nde yaşayan tek balık türüdür. İnci kefali kış aylarında gölde (Eylül-Nisan) ve ilkbahar döneminde (Mayıs-Haziran) dere ağızlarında avlanmaktadır. İnci kefali kışı gölde geçirdiği halde üremek amacıyla bahar aylarında akarsulara göç etmekte ve bu göç esnasında avlandığı için, bu dönem balıkçılığı aşırı avcılığa sebep olmaktadır. Son zamanlarda araştırıcılar bu avcılığın stok üstünde negatif etkilerinin bulunduğunu bildirmektedirler ve bunun önlenebilmesi için üreme dönemi balıkçılığının sınırlandırılmasını ve kış dönemi balıkçılığının geliştirilmesini tavsiye etmektedirler. Aynı zamanda kış balıkçılığındaki mevcut birim av veriminin düşük olmasından dolayı da yeni balıkçılık alanlarının bulunmasını önermektedirler. Bu çalışmada, kış balıkçılığındaki birim av verimi değerinin, uzaktan algılama teknikleri kullanılarak iyileştirilmesi amaçlanmıştır. Van Gölü'ne ait NOAA AVHRR görüntülerinden Yüzey Sıcaklığı Haritaları (YSH) oluşturulmuş ve sıcaklığı yüksek olan ve halen balıkçılık yapılmayan bölgelerden yeni balıkçılık alanları seçilmiştir. Bu amaçla Van Gölü'nde üç yeni ve üç eski (balıkçıların eskiden beri balıkçılık yaptıkları bölgeler) balıkçılık alanı seçilmiş ve bu alanlarda sekiz ay süresince (Eylül 1997-Nisan 1998) balıkçılık yapılmıştır. Eski balıkçılık bölgelerinde birim av verimi 4.8-22.3 kg arasında değişirken yeni balıkçılık bölgelerinde bu değerin 15.4-52.3 kg arasında değiştiği tespit edilmiştir. Yeni balıkçılık bölgelerine ait birim av verimi, eski balıkçılık bölgelerine ait birim av verimi değerinden hemen hemen üç veya beş kat daha yüksek bulunmuştur ve bu farklılığın istatistiki olarak ta önemli olduğu tespit edilmiştir (p<0.01). Bu bulgu, YSH üzerindeki sıcaklığı yüksek bölgeler ile inci kefali dağılımı arasında pozitif bir ilişkinin varlığını göstermektedir. Ancak inci kefali dağılımım göl derinliği ve akıntıların da etkilediği tespit edilmiştir.