Transition From Kanun-I Esasi To Teşkilat-I Esasiye (1919-1921)

Abstract

1ÖZETBirinci Dünya Savaşı ve ardından gelen Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasıgelişmeler, Osmanlı mparatorluğu'nda bir devlet ve iktidar sorunu ortayaçıkarmıştır. Siyasal-Anayasal düzenin sarsıldığı bu dönemde, Anadolu'dan yükselenUlusal Kurtuluş Hareketi, bağımsız bir ulus devlet kurarak bu önemli sorunudemokratik kurallar içerisinde aşmıştır.Meşruluktan ayrılmamaya özen göstermiş olan Ulusal Kurtuluş Hareketi,anayasal ilke ve kuruluşlara büyük önem vermiştir. Bu doğrultuda, Meclis-iMebusan'ın toplanması sağlanılmış ve Anadolu'da belirlenen ilkeler Misak-ı Milliadı altında stanbul'a, Meclis-i Mebusan'a taşınmıştır. stanbul'un işgal edilmesi veMeclisin kendi iradesiyle dağılması ile ulusal hareketin önderi Mustafa Kemaltarafından yapılan çağrı uyarınca yeni meclis, milletin mukadderatına tam egemenolmak üzere Anadolu'nun merkezinde, Ankara'da toplanmıştır. Bu gelişmeler birbakıma, Osmanlı yasallığından ayrılmanın ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'neyönelişin de başlangıcını işaret ediyordu.23 Nisan 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisi'nin açılmasıyla, bağımsız birTürk Devleti kurulmuş oluyordu. Türkiye bu dönemde, ulusal birlik içerisinde biryandan kurtuluş çareleri ararken, diğer yandan yeni devletin kuruluşu için hazırlıklaryapmaktaydı. Kuvvetler birliği ve Meclis Hükümeti sisteminin uygulandığı BirinciBüyük Millet Meclisi'nde, yeni ve özgün bir anayasa da doğuyordu. Mustafa Kemaltarafından Meclise sunulan ve yeni devletin siyasi, sosyal, idari ve askeribakımlardan izleyeceği politikaları ortaya koyan ilk Anayasa, 20 Ocak 1921tarihinde Mecliste kabul edildi. Böylece milli egemenliği esas alan yeni TürkDevleti'nde anayasal dönem de başlamış oluyordu.Kısa bir çerçeve Anayasa niteliğindeki Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, aynızamanda dağılan Osmanlı mparatorluğu'nun yerine yeni Türk Devleti'ninkurulduğunun hukuki belgesidir. Üç yıl kadar yürürlükte kalan 1921 Anayasası,devlet yapısında köklü değişikliklerin de başlangıcı olmuştur.

1ABSTRACTThe developments occured after the world war I and thereafter MondrosAgrement, there happened to exist a goverment and State power problem. In thisperiod in which the Political and Constitutional order was shaken, the NationalIndependance Movement erupted from Anatolia solved this important problemwithin the borders of democracy with establishing an Independant State.National Independance Movement, wich was keen on legitimacy, gave a verybig importance to the constitutional bodies and principles. In this direction, theNational Assembly was made to be come together and the principles established inAnatolia was passed to Istanbul, National Assembly with the name of ?Misak-ıMilli?. After the occupation of Istanbul and the National Assembly?s self-abolishment decision, the new National Assembly came together in Ankara by thecall of the leader of National Independence with the intention of gaining control forthe future of the Nation.These developments were pointing out the diversing from the Ottomanlegitimacy and tending to Turkish National Assembly.With the openning of Turkish National Assembly on April 23, 1920, anIndependant Turkish State was coming to life. In thris period, Turkey was makingpreparation for establishing the new Turkish State while searching for a way out toIndependance inside the national union. A new and original constitution was comingto life in the first National Assembly in which Power Union and AssemblyGoverment System was in act.The first Constitution, presented to the National Assembly by Mustafa Kemalwhich established the political, social, managerial and military policies, was acceptedin the Assembly on January 20, 1921. Thus, the new constitutional era started whichbased on national Independence.2The ?Teşkilat-ı Esasiye? code which was a Frame Constitution is a lawdocument which proves a new Turkish State was established after Ottoman State wasabolished. The 1921 Constitution which was in act for three years became thestarting points for the major changes in state structure.