Van' Da Mercimek (Lens Culinaris Medik.)' Te Sorun Olan Yabancı Otlar ve Mücadeleleri Üzerinde Araştırmalar

Abstract

Bu çalışmada, Van'da mercimek ekimi yapılan alanlarda yabancı ot sorununun tespit edilmesi; bu otlarla en uygun mücadele yönteminin, zamanının ve yabancı otlarla en iyi rekabet edebilen çeşitlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın survey bölümü Van'da mercimek ekili alanlarda sürdürülmüştür. Mücadele yöntemi ve kritik periyot üzerinde yürütülen çalışmalar kışlık (Sazak 91) ve yazlık (Malazgirt 89) çeşitlerde paralel olarak yürütülmüştür. Çeşit çalışmasında altısı kışlık ve altısı yazlık olmak üzere 12 çeşit kullanılmıştır. Kışlık çalışmalar 1998-1999; yazlık çalışmalar ise 1999-2000 yıllarında yürütülmüştür. Yapılan sürveylerde Van'da metrekarede yaklaşık 28 bitki ve %14 kaplama alanı ile toplam 45 yabancı ot türüne rastlanmıştır. Yazlık mercimek çalışmalarının yürütüldüğü deneme alanlarında, yaklaşık 27 bitki ve %16 kaplama alanı ile toplam 30 yabancı ot türüne; kışlık mercimek çalışmalarının yürütüldüğü deneme alanlarında ise, yaklaşık 120 bitki ve %50 kaplama alanı ile toplam 38 yabancı ot türüne rastlanmıştır. Yabancı otlarla mücadelede kışlık mercimekte prometryn, çapalama, linuron ve linuron+çapa kombinasyonu en iyi ot kontrolü ve mercimekte en yüksek verimleri sağlamışlardır. Yazlık mercimek yetiştiriciliğinde ise, en etkili sonuçlar linuron+çapa, linuron ve çapalama uygulamalarından alınmıştır. Bu çalışmalarda, trifluralin ve imazethaphyr'in mercimeğe fitotoksik etkilerinin olduğu gözlenmiştir. Bununla beraber, kullanılan herbisitlerin ve yöntemlerin nodülasyon üzerine herhangi bir olumsuz etkilerinin olmadığı da tespit edilmiştir. Aynca, Rhizobium bakterisi aşılamanın, mercimekte yabancı ot rekabeti üzerine bir etkisi bulunmamıştır. Hem yazlık, hem de kışlık çeşitler arasında yabancı otlara üstünlük sağlayacak bir çeşidin bulunmadığı görülmüştür. Ancak, çeşitlerin yabancı otlardan etkilenmeleri farklı oranlarda olmuştur. Bu bakımdan kışlık çeşitlerden Pul l Tin, yazlık çeşitlerden ise Sultan I, Malazgirt 89 ve Fırat 87'nin en az etkilendikleri sonucuna varılmıştır. Buna karşılık, kışlık olarak Yerli Kırmızı ve yazlık olarak Yerli Alaköy çeşitlerinin, yabancı otlardan en fazla zarar gördükleri tespit edilmiştir. Ayrıca, kışlık mercimekte kritik periyodun, kar örtüsünün kalkmasından veya mercimekte yeniden büyümenin başlamasından sonraki 4-5. haftalar olduğu; yazlık mercimekte ise bu dönemin çıkıştan sonraki 1. hafta olduğu belirlenmiştir.