Kant'ın Kopernik Devrimi Işığında Heıdegger'in Hakikat ve Özgürlük Temalarını Yeniden Düşünmek

Abstract

Şöyle bir durup düşünmek, normun da, doğruluk deneyiminin de, kendisini kuşatmış olan şeylerin ötesine geçme yeteneğini haiz bir varlığı gerektirdiğini fark etmek için yeterli olacaktır. Dış dünyanın empirik bilgisini veren önermeleri nasıl ki olgular doğru ya da yanlış kılıyorsa; sosyal yaşantının bir parçası olan insanın ifâ ettiği edim ile takındığı tutum ve yaptığı seçimlere iyi/kötü yakıştırması yapılmasını sağlayan ahlâki bir yasallıktan bahsetmek o ölçüde mümkündür. Gerek bilişsel, gerekse de ahlâki yaşantısı süresince insan, çevreleyen dünyanın kendisi üzerindeki nedensel müdahelelerine izin vermekle yetinmez, kendisi de kural koyar. Böylelikle doğa içindeki şeylerden bir şey olmakla kalmayıp, sınırlarının bir anlamda dışına taşarak özgürleşir (doğa yasasından anlamında). Bu yazıda amacım, Martin Heidegger'in bakış açısından kendini norma teslim etme yaşantısının özgürlüğün derin anlamını verdiğini göstermeye çalışmak olacaktır. Filozofun kavramının zihnin yönelimselliği nitelemesine yaptığı katkıyı ele almak bu noktada önem taşımaktadır. Husserl fenomenolojisinin Heidegger'in ellerinde ontolojik bir karakter kazanmış olmasının, özgürlüğe ilişkin anlayışımızı derinleştirip derinleştirmeyeceği sorusu, aşkınlık (transcendence) ve zemin (ground) meselelerini gündeme getirmeyi gerektirecektir. Heidegger'in Dasein tasarımının Kantçı Kopernik devriminin mümkün kıldığı aşkınsal öznenin sınırlarını ne anlamda zorladığına bakmak, özgürlüğe ilişkin derin kavrayışa ulaşmaktaki yol göstericimiz olacaktır