Aras Dağları'nın Neotektonik Gelişimi ve Volkanik Jeomorfolojisi (Doğu Anadolu)

Abstract

Aras Dağları, Doğu Anadolu Yüksek Platosu’nun doğusunda, stratovolkanlardan oluşan KB-GD eksenli volkanik bir kütledir. Kütle boyunca KB’den GD’ye doğru Kandil, Durak, Dumanlı-Mamzi, Zor ve Pamuk dağları stratovolkanların başlıcalarıdır. Dağlık kuşağın morfojenezi, Serdarabat-Nahcivan fay sistemiyle Balıkgöl-Siyahçeşme-Hoy fayı arasında sağa sıçramayla gelişen transfer faylarının volkanizmaya yol açmasıyla sağlanmıştır. Literatürde at kuyruğu saçılımı fayı şeklinde tanımlanan bu zon, bölge neotektoniğinde önemli yapısal elemanlardan biri olan K-G yönlü açılma çatlaklarından farklı olarak KB-GD ekseniyle karakteristiktir. İlk evrelerinde farklı açılma çatlakları tarafından denetlenen volkanizma zamanla çizgisel bir volkanik silsilenin gelişimiyle sonuçlanmıştır. Aras Dağları’nın havza içi volkanizması şeklinde gelişimiyle havza bölümlenmesi sağlaması ve morfojenezinin bağlı olduğu açılma çatlağının K-G yönlü açılma çatlağı modelinden farklı olması, dağlık kuşağın Doğu Anadolu Yüksek Platosu’nda özgün bir konumda olduğunu göstermektedir.