İbnü’l-cezerî ve Hadis İlmi

Abstract

İslam medeniyet tarihi boyunca farklı disiplinlerde eser telif edenbir çok alim yetişmiştir. Bu alimlerden biri 833/1429 yılında vefat eden,başta kıraat olmak üzere hadis, siyer ve İslam tarihi alanlarında bir çokeseri bulunan İbnü'l-Cezerî'dir.Şiirde akıcılığın olması, uzun cümlelerin ihtisar edilmesi vetalebenin metni kolayca ezberlemesine yardımcı olunması gibihususlardan dolayı bazı alimler eserlerini manzum olarak yazmışlardır.Bu çalışmada İbnü'l-Cezerî'nin hadis usûlüne dair manzum olarakkaleme aldığı ve 370 beyitten oluşan el-Hidâye fî İlmi'r-Rivâye isimli eseriincelenmiştir. Bu eser üzerine Sehâvî (902/1497) el-Ğâye Şerhu Metniİbni’l-Cezerî el-Hidâye fî İlmi’r-Rivâye adında geniş bir şerh kalemealmıştır. İbnü'l-Cezerî bu eserinde hadis usûlünün neredeyse bütünmeselelerine temas etmiştir. Hadislerin sıhhat tespitinde isnad merkezlibir yaklaşımı benimsediği görülen müellif, rical ilimine ve ravininkimliğine özellikle önem vermiş bu çerçevede Rivâyetu’l-Ekâbir Ani’l-Esâğir, Rivâyetu’l-Âbâ Ani’l-Ebnâ, Marifetu’l-İhve ve’l-Ehevât, el-Künâ,el-Esmâ, el-Elkâb ve’l-Ensâb literatürünün bilinmesi gerekliliği üzerindedurmuştur.Çalışmada temelde dört konu tartışılmıştır: Eserin İbnü'l-Cezerî'yeaidiyeti, eserin şekil ve muhteva açısından değerlendirilmesi ve eserdehadis usûlü açısından öne çıkan noktalar. Âli isnad vurgusu, hadis ileilgilenen kimselerin edeb ve erkâna riayet etmesi, hadis kitaplarını sıhhataçısından derecelendirme gayreti ve rivayetlerin aktarımında titizolunması gerektiğine yönelik vurgular eserde baskın olarak yeralmaktadır. Bu çalışmada İbnü'l-Cezerî'nin hadis ilmine katkısı ile onunhadisçilik yönünün tahlil edilmesi hedeflenmiştir.