İran-zencan Eyaletinde Bulunan Tartışmalı Bir Yapı: Daşkesen

Abstract

Daşkesen İran İslam Cumhuriyeti’nin Zencan Eyaleti Sultaniye kasabası yakınlarında Vir köyünün güneyinde bulunmaktadır. Gerek halk arasında gerekse İran kaynaklarında Daşkesen adı kullanılır ki bu Türkçe bir isimdir. Halen o böl-genin tamamında ikamet eden halk Azerbaycan Türkleridir. Yapı kuzeye doğru meyilli kayalık bir alanın kesilmesi sonucu yerleştirilmiş, ancak tamamlanmadan yarım bırakılmıştır. Mevcut haliyle üç eyvanlı, açık avlulu bir plana sahip olup avlusunda bir de havuz yer alır. Eyvanlardan güneyde olanı baş eyvan diye ta-nımlanan bölüm diğer eyvanlardan daha geniş ve yüksektir. Yapının tamamı ana kayanın kesilmesi ile elde edilmiştir. Avlunun doğu tarafı yukarıdan gelen moloz-larla nispeten dolmuş, batı taraf temizlenerek gün yüzüne çıkarılmıştır. Daşkesen kayalık alanın içerisine oyularak yapıldığı için her hangi bir duvar yoktur. Yapının uzunca tutulan avlusu kuzeye doğru alçalarak ve iki tarafa açılarak devam eder. Kuzey tarafta yer alan bezeme ve Arapça sülüs karakterli harf buluntuları bu bö-lümün taç kapı olması ihtimalini güdeme getirir. Yine bu bölümde yontulmuş blok taşlar yer alır. Aynı taşların benzerlerine Sultaniye yolu üzerinde de rastlanır. Sul-taniye kasabası ile Olcayto’nun anıt mezarının inşasında kullanıldığı ifade edilen malzemenin bir kısmının Daşkesen ’den götürüldüğü anlaşılmaktadır. Yapıdaki ejder figürlü bezeme ve plan ile Türk Sanatı arasında bağlantı gözlemlenir.