Beybağ-muğla (Türki̇ye) Bizans Dönemi İskeletlerinin Element Analizi

Abstract

İskelet materyali paleoantropolojik çalışmaların temel materyalini oluşturur ve element analizinden elde edilen bilgilerle antik toplumların beslenme durumu hakkında ipuçları sağlar. Çalışma materyali Beybağ-Muğla (Türkiye) bölgesi nekropolünden 2008 yılındaki kazıda elde edilmiş Bizans dönemine ait iskeletleri içermektedir. 52 femur örneği (19 erkek, 18 kadın, 15 çocuk) ve 3 toprak örneği XRF spektroskopisi aracılığıyla araştırıldı. Bizans toplumunun beslenme durumunun iskelet element analizi yardımıyla ortaya konulabilmesi için kalsiyum, demir ve fosfor gibi makro elementlerin yanı sıra arsenik, baryum, kurşun, stronsiyum ve çinko da söz konusu çalışmada incelendi. Buna ek olarak femurun farklı kısımlarının örneklenmesinin bu topluma ait eser element analizindeki etkisini araştırmak da hedeflendi. Sonuçlar Kruskal- Wallis ve Tukey testleri ile değerlendirildi. Gruplar için stronsiyum değerleri toprak örneklerine göre anlamlı derecede yüksek bulundu. Benzer şekilde grupların çinko ve fosfor değerleri de toprağa göre anlamlı derecede yüksek tespit edildi. Ancak baryum, demir ve iyot değerleri toprak örnekleri ile benzer bulundu ve biyogenetik bir kaynaktan çok diyagenetik olaylardan etkilenmiş olarak tespit edildi. Kemik materyalinin fosfor içeriği yüksekti ve Ca/P oranı muhtemelen diyageneze bağlı olarak literatürden yüksek bulundu. Log (Ba/Sr) oranı muhtemelen baryumun diyagenezden etkilenmesine bağlı olarak farklı bulundu. Bu iki oran bireyin beslenmesinin belirteçleri olarak kullanıldığı için muhtemel diyagenezin güçlü etkisi Beybağ-Muğla toplumunun beslenmesi ve denizel/karasal gibi diyet tercihleri hakkında yargıya varmayı engellemektedir. Bu çalışmanın amacı yüksek oranda anemi ve diğer paleopatolojik hastalıkları taşıyan bu toplumun kemik materyalinin element analiziyle değerlendirilmesi olduğu için bir malnütrisyon durumu beklenmekteydi. Ancak çinko ve fosforun literatüre göre yüksek düzeyde gözlenmesi diyette protein açısından bir eksikliğin olmadığını düşündürmektedir. Buna ek olarak düşük kurşun ve düşük arsenik değerleri bu toksik elementlerin Beybağ toplumunun fizyolojik durumuna olumsuz bir etkisi olmadığını düşündürmektedir. Bu bulgulara göre Beybağ toplumunun diyetinin omnivor limitler içinde olduğu ve belirgin bir beslenme bozukluğunun gözlenmediği yargısına varılabilir. Ancak incelenen materyallerin tümünde aneminin varlığı bu toplumda enfeksiyon hastalıklarını ve düşük hijyen koşullarını düşündürmektedir. Bu toplumun beslenme durumunun ortaya konulabilmesi için diyagenetik süreçlerden daha az etkilenen gömü alanlarının ve gömü tiplerinin değerlendirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır.