Satranç ile Matematik Eğitiminin Altıncı Sınıf Öğrencilerinin Problem Çözme ve Akıl Yürütme Becerilerine Etkisi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, ilköğretim 6. sınıf öğrencilerine verilen satranç temelli matematik öğretiminin problem çözme ve akıl yürütme becerilerine etkisini araştırmaktır. Araştırma, öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılarak yürütülmüştür. Van ilinde bir devlet okulunda gerçekleştirilen çalışmaya, deney grubunda 22, kontrol grubunda 23 olmak üzere toplam 45 öğrenci katılmıştır. Ayrıca, deney grubu öğrencilerinin sürece ilişkin görüşleri de toplanmıştır. Nicel veriler, sürecin başında ve sonunda uygulanan Problem Çözme Becerileri Ölçeği (PÇBÖ) ve Akıl Yürütme Becerileri Ölçeği (AYBÖ) ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS 26.0 programı kullanılmış, nitel veriler ise içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Normallik testleri sonucunda verilerin normal dağılıma uygun olduğu belirlenmiştir. Ön test sonuçlarına göre, deney grubunun PÇBÖ toplam puanı ve alt boyutlarında kontrol grubundan anlamlı derecede yüksek puan aldığı görülmüştür. Ancak son testte, deney ve kontrol grupları arasındaki farklar istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Benzer şekilde, AYBÖ sonuçlarında da deney grubunun ön test puanları daha yüksek olsa da son testte her iki grup benzer seviyeye ulaşmıştır. Sonuçlar, satranç temelli matematik eğitiminin etkisinin uzun vadeli değerlendirilmesi gerektiğini ve farklı ölçme araçlarıyla desteklenmesi gerektiğini göstermektedir.The aim of this study is to investigate the impact of chess-based mathematics instruction on the problem-solving and reasoning skills of sixth-grade students. The study was conducted using a quasi-experimental pretest-posttest control group design. A total of 45 students from a public school in Van province participated in the study, with 22 students in the experimental group and 23 in the control group. Additionally, the perspectives of students in the experimental group regarding the process were collected. Quantitative data were obtained through the administration of the Problem-Solving Skills Scale (PSSS) and the Reasoning Skills Scale (RSS) at both the beginning and the end of the process. Data analysis was performed using SPSS 26.0, while qualitative data were analyzed through content analysis. Normality tests indicated that the data followed a normal distribution. Pretest results showed that the experimental group scored significantly higher than the control group in the total PSSS score and its subdimensions. However, posttest results revealed no statistically significant differences between the experimental and control groups. Similarly, while the experimental group initially had higher RSS pretest scores, both groups reached similar levels in the posttest. The findings suggest that the effects of chess-based mathematics instruction should be evaluated in the long term and supported with diverse assessment tools.