Türkiye’de 1960 ve 1980 Kurucu Meclisleri: Demokratik Nitelikleri Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme

Abstract

Devletin temel organları olarak bilinen yasama, yürütme ve yargının görev alanlarını belirleyen,temel hak ve özgürlükleri güvence altına alarak toplumsal hayatı düzenleyen anayasalar, hukukidüzenlemelerin mimarı olarak kabul edilmektedir. Birbirinden farklı insanların bir araya gelerekoluşturduğu toplumun bekası ancak demokratik bir anayasal düzenlenmenin sağlanması ile mümkünolmaktadır. Anayasaları demokratik düzene koyan birimlerin adı ise anayasa hukukunda “kurucumeclis” olarak ifade edilmektedir. Kurucu meclis, yeni anayasa hazırlamakla görevlendirilmiş bir kuruldur. Bu kurulu, sınırlandıracak bir güç yoktur. Anayasa üzerinde istediği değişikliği yapabilmektedir.Kurucu meclis, daha çok askeri darbeler sonrasında oluşturulmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’de uygulanan iki önemli kurucu meclisten (1960-1980) ve bu meclislerin demokratik niteliklerinden, 1961 ve1982 Anayasalarının temel özelliklerinden de faydalanılarak karşılaştırmalı olarak bahsedilmektedir.Çalışmanın temel sorunsalı ise 1960 ve 1980 kurucu meclislerinin gerçek anlamda demokratik düşünceye hizmet eden ve kurucu meclis olgusunun niteliklerini temelinde barındıran birimler olup olmadığı yönündeki sorulara cevap aramaktır. Çalışmada, gerekli literatür taraması yapılmış ve sonrasında içerikanalizi yöntemi kullanılmıştır.