Kur’ân ve Hadislerde “dil” Olgusuna Genel Bir Bakıș

Abstract

Dil, insanların kendi aralarında iletişim kurabilmelerive beşerî münasebetleri tesis edebilmeleri için Allahtarafından bahşedilen bir nimettir. Binâenaleyh bu yazı,İslâm’ın temel iki kaynağı olan Kur’ân ve hadislerde dilolgusunun ne ve nasıl olduğu hususuna ışık tutacak biryaklaşımın ortaya konulmasını amaçlamaktadır.Bu makalede temelde üç nokta üzerinde durulmuştur:Bunlardan birincisi, Kur’ân’ın dili gerçeğidir. Bu nedenle Kur’ân’da dil unsuruna temas eden âyetler merkeze alınmış ve teâruf, Arabîlik vurgusu, farklı lehçelerve dillerin Allah’ın âyetlerinden sayılması gibi hususlarbelli bir kompozisyon dâhilinde işlenmiştir. İkincisi,hadislerde dil olgusunun nasıl ele alındığı hususudur.Bu sebeple Hz. Peygamber (s.a.s.) döneminde dil olgusu, kutsal metinlerin dili, Hz. Peygamber’in Zeyd b.Sâbit’ten Süryaniceyi öğrenmesini istemesi gibi konularla ilgili genel bir çerçeve sunulmuştur. Üçüncüsü, dilolgusu ile ilgili doğru ve sahih bakış açısının tarih içerisinde giderek zayıfl amış olması ve bu konuda uydurmarivayetlerin tarih sahnesine çıkmasıdır. Bu bağlamdabazı hadis âlimlerinin dillerle ilgili uydurulan rivayetleriçin eserlerinde müstakil bölümler açtıklarını hatırlatmak gerekmektedir.Bir sosyo-kültürel aktarım aracı olarak dillerin Kur’ânve sahih hadislerdeki prensipler ışığında değerlendirilmesi ve bu husustaki yaklaşımın günümüze izdüşümlerinin yakalanması ehemmiyet arz etmektedir.