Şeyh Ahmed-i Hânî’nin Mem Û Zîn Mesnevisinde Ayetlerden İktibaslar (I-IV Bölüm)

Abstract

Klasik Kürt Edebiyatı temelini, İslam dininden ve onunkültüründen almıştır. Dolayisiyla klasik Kürt şairleri İslam dininin tesirialtında oldukça fazla kalmışlardır. Bu şairlerin birincil kaynağı Kur’an-ıKerim, ikincil kaynakları ise Hadis-i Şerifler olmuştur. Bu şairlerdenbirisi olan Ahmed-i Hânî (ö. 1707), dindar bir aileye mensup olup şarkmedreselerinde yetişen ve daha sonra bu medreselerde öğrencilerineğitimi ile uğraşan ve arkasında çok kıymetli eserler bırakan bir âlimdir.Ahmed-i Hânî’, dönemin revaçta bulunan Farsça ve Arapçayı çokiyi bilmesine rağmen eserlerini halk okuyup anlayabilsin diye içindedoğup büğüdüğü toplumun dilini kullanmıştır. Onun, NûbiharaPýçûkan, 'Eqida İmanê, Divan ve Mem u Zin adlı eserlerinin günümüzekadar gelmesinde bu sade uslubunun etkisi büyüktür.Ahmed-i Hânî’nin kıymetli eserlerinden birisi de mesnevi tarzındayazmış olduğu Mem û Zîn’dir. Hânî, eserini telif ederken Kur’an-ıKerim’den çok faydalanmıştır. Bu açıdan bakıldığında onun Kur’an’a veKur’an ilimlerine olan vukûfiyetinin ne denli ileri düzeyde olduğugörülecektir. Kur’an’dan aldığı motiflerin fazlalığı ve onları ustaca eserinederc etmesi onun âlim kişiliğinin yanında aynı zamanda çok önemli biredip ve şair olduğunu da göstermektedir.Bu makalede Hânî’nin hayatı ve eserleri kısaca anlatılıp iktibashakkında bilgi verilecek daha sonra, kendisinin, Kur’an-ı Kerim’in tesirialtında ne kadar kaldığı tespit edilmeye çalışılacaktır. Bir makaleninsınırlarını aşmamak maksadıyla konu, ilgili eserin ilk dört bölümü ilesınırlı tutulmuştur.