Cevat Dursunoğlu’nun Şark Raporu (ÖNERİLER, Farklılıklar, Benzerlikler)

Abstract

Cumhuriyet’in Osmanlı bakiyeleri üzerine kurguladığı yeni ulus-kimlik modeli rejimin gerekliliğine uygun politikalar üretmeyi beraberinde getirdi.Yeni rejim kuruluşundan itibaren bu yeni kimlik inşasını topluma yerleştirmekiçin önemli çalışmalar yaptı. Yeni rejimin bu kimlik inşasında zorlandığı yerlerinbaşında Doğu ve Güneydoğu bölgesi yer almaktaydı Devletin önde gelen isimleribu kimlik inşasının yerleşmesiyle ilgili bölgeye yönelik önemli raporlar hazırladılar. Raporlar, isyan sonrası bölgede ortaya çıkan hareketlilik ve asayişsizliğinyansımalarıydı. Raporların ortak yönü Şeyh Said isyanının bölgedeki etnik hareketliliği beslediği ve tetiklediği yönünde ortak bir görüşün varlığıydı. İçişleriBakanı Cemil Uybadın’dan Abdülhalik Renda’ya kadar ilk dönemlerde hazırlananraporlar isyanlar nedeniyle güvenlik kaygılarıyla hazırlandığı için Türkleştirmepolitikaları rejimin birinci öncelikleri arasında yer aldı. Bu dönemde rapor hazırlayanlardan Kars Milletvekili Cevat Dursunoğlu kendi dönemine yakın tarihtehazırlanan raporlardan farklı olarak Kürtleri kendi kimlikleri içinde değerlendirmeyi tercih etti. Dursunoğlu’nun raporu erken Cumhuriyet döneminde hazırlananraporlarla bazı noktalarda paralellik gösterse de kendi içinde bir özgünlüğü barındırmaktaydı. Kürtler ile ilgili ülke dışına çıkarılmaları seçeneği radikal, fakatgerçekçi olmayan bir yanılsamanın ürünüydü