Seyahatname ve Gravürlerde Manisa

Abstract

Osmanlı İmparatorluğu toprakları, 15. yüzyıldan itibaren Batılılar için bir merak ve ilgi kaynağı olmuştur. Başta diplomatik ve ticarî olmak üzere Osmanlı topraklarına gelen Batılılar için bu topraklarda gördükleri hemen her şey yazıya dökülecek ya da resimlenecek kadar önem arz etmiştir. Başlangıçta diplomat ve tüccarlarla Osmanlı topraklarına gelen sanatçı ve bilim adamlarının sayısı 18. ve 19. Yüzyıllarda giderek artmış, önceleri İstanbul, kısa bir süre sonra İzmir ve Batı Anadolu ve giderek imparatorluğun dört yöndeki sınırlarına kadar belli başlı merkezler gravür ve seyahatnamelere konu olmuştur. Gezginlerin dikkatini çeken merkezlerden biri de Manisa İli'dir. Kente gelen Edmund D. Chishull, Charles Texier, Robert Walsh gibi gezginler kent ile ilgili gözlemlerini seyahatnamelerinde yansıtmışlardır. Aynı zamanda Cornelis de Bruyn, Thomas Allom ve Outhwaite gibi sanatçılar tarafından kent ile ilgili gravürler yapılmıştır. Seyahatnamelerde, genel olarak kentin coğrafi konumu, sosyo- kültürel ve ekonomik durumu ile mimari yapılarıyla ilgili anlatımlar ve bunlara paralel olarak resimler yer almaktadır. Seyahatname ve Gravürlerde Manisa başlıklı bu çalışmada, Manisa kenti ve mimarisinin Batılı gezgin ve sanatçıların seyahatname ve gravürlere yansıyan yönleri üzerinde durulmuştur. Elde edilen veriler ışığında, Batılı gözlemcilerin Manisa kenti ve mimarî yapılaşmasına bakış açıları ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda gravürlerdeki görüntüler ile yapıların bugünkü mevcut durumları karşılaştırılarak, günümüze ulaşamamış ya da değişim geçirmiş olan uygulamaları belirleme yoluna gidilmiştir. Böylece ülkemizin her noktasında karşımıza çıktığı gibi, Manisa ve çevresindeki yok olan tarihsel-kültürel değerlerimiz tespit edilerek, günümüzdeki uygulamalara ışık tutabilmek konusunda belli bir katkı sağlanması da hedeflenmiştir