Pm10 Konsantrasyonunun İstatistiksel Dağılımına İlişkin Bir Uygulama: Van, Türkiye

Abstract

Hava kirliliği, insan sağlığını ve çevreyi olumsuz yönde etkileyen en ciddi çevre kirliliği sorunlarından biridir. Sanayileşme ve kalitesiz kömürlerin ısınma amacıyla sıklıkla kullanılması ve yanlış yakma teknikleri kış mevsiminde yoğun hava kirliliğine neden olabilmektedir. İlgili literatürde çeşitli hava kirleticilerine (karbon monoksit, kurşun, nitrojen oksitler, yer seviyesinde ozon ve partikül kirliliği) ait ölçümlerin farklı yöntemler kullanarak modellenmesine ve incelenmesine ilişkin birçok çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'nin Doğu Anadolu bölgesindeki en kalabalık illerden biri olan Van ilindeki PM_10 (10 mikrometreden küçük partikül madde) konsantrasyonu, lognormal, Weibull ve Gamma olasılık fonksiyonları kullanılarak modellenmiştir. Ek olarak, verilen limitlerden daha yüksek PM_10 konsantrasyonu için aşım kestirimleri verilmiştir. Van ilinde ısınma amaçlı kullanılan yakıtlar nedeniyle hava kalitesi yıl içerisinde çeşitli zamanlarda hava kalitesi yönetmelikle belirlenen limitlerinin üzerinde olabilmektedir. Bu sebeple hava kalitesi ile ilgili çalışmalar önem arz etmektedir. Çalışmada kullanılan veri seti, Kasım 2021 ile Mart 2022 tarihleri arasında ölçülen PM_10 konsantrasyonlarını içermektedir. Elde edilen sonuçlara göre Van ili PM_10 konsantrasyonlarının modellenmesinde Gamma dağılımının diğer dağılmlara göre daha bir iyi performans gösterdiği tespit edilmiştir.