İran Müzik Kültüründe Kadın Müzisyenlerin Sosyolojik Durumuna Genel Bir Bakış

Abstract

İran Müziği, ülkenin kozmopolit yapısından dolayı çok çeşitli bir müzik kültürüne evsahipliğini yüzyıllardır sürdürüyor. Bu kültürel çeşitlilik içinde kadın faktörlü müzikpasivize edilmek isteniyor, bunun sonucunda ülkede sık sık kaos yaşandığı belirtiliyor.Kadın folkloru çalışmalarında kadının bulunduğu sosyo/kültürel yapı, davranış veeylemlerinin gerçekleşmesinde temel alınan noktalar olarak kabul görmektedir. Şeriatyönetimli yasalar gereği düzenlenen hükümler kadın aleyhine saptırılarak kadının davranışve eylemlerinde otoriteyi (erkek egemen) dikkate almasını gerektirmiştir. İran sosyo/kültürel yapısı İslami düşüncenin şerhi hususunda görüş ayrılıkları söz konusudur. Budurumdan ötürü de kadın bir cendereye sıkışmış durumdadır. Cinsiyet farklılıklarınınkültürden etkilenen yapılar olduğu, toplumsal cinsiyetin bütün toplumlarda farklı şekillerdeortaya çıktığı ve yeni model sunumlarıyla bu alandaki farkındalığı arttırdığı görülmüştür.Toplumsal cinsiyet eşitsizliğini büyük oranda kadın üzerinden gerçekleştiren ataerkiltoplum olan İran’da kadınların konumunu irdeleyen bu makale, kadınları sosyo/ kültürelçalışmalarda odak noktasına almamız gerektiğini göstermiştir. İran müzik kültüründe bubüyük değişimi sorgulayan yazarlar, İran’da yaşayan kadınların bu değişim/dönüşümden nekadar etkilendiklerini ve müzikal yönlerine olumsuz tesirlerini irdeleyen yazılaryazmışlardır. Çalışma, konuyla ilgili yazarların çalışmaları, yayınları ve uluslararasımedyanın konuyla ilintili düşüncelerini içeren literatür incelemesi/elektronik yayın-basınincelenerek, aynı zamanda İran’dan Van iline, gerek okumak için, gerekse de gezmek vemüzikal etkinliklerini paylaşmak için gelen kadınlardan derlenen bilgiler doğrultusundaoluşturulmuş olup, şöyle genel kanılara varılmıştır: İran coğrafyasında kadınlar her alandakısıtlı haklara sahiptirler. Özellikle kadın müzisyenler sanatlarını icra etme hususunda çokbüyük sıkıntılar yaşamaktadırlar, müziğin genel anlamda denetimden geçtiği ülkede kadınsesi özellikle provoke edilerek, kadın müzisyenlerin ülke dışında seslerini ve sanatlarını icraetmek zorunda kaldıkları görüşmeler sonucu saptanmış olup, uygulanan yasal/yasadışıkadın aleyhtarı eylemler uzun süreçte kültürel yozlaşmaya sebebiyet verecektir.