Batman Şehri ve Fonksiyonel Özellikleri

Abstract

Sanayi devrimiyle gerçekleşen şehirleşme hareketi, Türkiye’de kendini 1950’li yıllarda göstermiş ve bu süreç yeni şehirlerin ortaya çıkmasıyla devam etmiştir. Var olan şehirlerin önemli bir kısmı bu süreçten nüfuslanma, sanayileşme, alansal büyüme, iş ve ticaret sahaları yaratma, istihdam ve benzeri özellikler açısından etkilenmişlerdir. Ancak bu hızlı süreç şehirlerin fonksiyonel yapısını temelden değiştirirken, düşük nitelikli konut, çarpık şehirleşme, çevre sorunları, gürültü, hava kirliliği, sanayi atıkları ve işsizlik gibi sorunların da ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu bağlamda Batman gibi modern dünyanın en temel enerji kaynağı olan petrol üzerine şekillenen, hızlı gelişen ve değişen şehirlerde, kentleşme ve kentlileşme kavramları henüz tam olarak oluşamadığından; sosyal, ekonomik, kültürel ve politik alanlarda yapısal sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, 1955 yılı genel nüfus sayımı sonuçlarına göre 4713 nüfuslu bir bucak olan Batman’ın, Türkiye’deki şehirleşme hareketiyle yaşıt bir süreç içerisinde büyük bir şehre nasıl dönüştüğü, hem mekânsal, değişim hem de bu zaman aralığında gerçekleştirdiği fonksiyonel özellikler açısından incelenmektedir. Şüphesiz bu işlenirken hızlı değişimin getirdiği sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel olumsuzlukların şehri nasıl etkilediği ve TPAO’nun bu sürecin neresinde olduğu tartışılmaktadır.