Fâik Mahmud Dîvânı’nda Zamaneden Şikâyet

Abstract

XVII. yüzyılın ikinci yarısı ve XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamışolan Fâik Mahmud’un doğum yeri Urfa’dır. Şiirlerinde Fâik mahlasını kullanmıştır. Klasik Türk edebiyatı şairi Nâbî’nin akrabalarındandır. Sakatlığındandolayı aksayarak yürüdüğü için yaşadığı devirde Fâik-i leng lakabıyla tanınmıştır.Fâik 1127 (m. 1715)’ de vefat etmiştir. Tezkirelerden edinilen bilgilere göre Fâikyaşadığı dönemde şiirleri kadar hoşsohbet, nükteci, zarif kişiliğiyle tanınmış dostsohbetlerinin aranılan kişisi olmuştur. Fâik’in bilinen tek eseri orta ölçektekimürettep Dîvân’ıdır. Fâik’in yaşadığı dönem Osmanlı İmparatorluğunun siyasi,ekonomik, sosyal, askerî, kültürel anlamda en çalkantılı dönemleridir. O dönemdetoplum ve kişi hayatında yaşanan değişim ve olumsuzluklar şairlerin şiirlerine deyansımıştır. Fâik de yaşadığı dönemin siyasi, sosyal sıkıntılarını, acılarını ruhununderinliklerine kadar hissetmiş dolaylı veya örtülü bir şekilde eleştiri ve şikâyetlerini şiirlerine aksettirmiştir. Ancak o Nâbî gibi şiirlerinde açık açık eleştiri vehicivlerde bulunmamıştır. Şiirlerinde gönül ehli olduğunu, sert ve yüksek seslemeramını dile getirmenin yaradılışına aykırı olduğunu ifade eder. Çalışmada FâikMahmud tanıtılarak XVII. yüzyılın siyasî ve sosyal açıdan genel görünümündenbahsedilmiştir. “Zamaneden Şikâyet” başlığı altında şairin değindiği sosyal konular, bu konuları ele alış tarzı, şair üzerindeki tesirleri ortaya konmuş, şairin özg-ünlüğü üzerine değerlendirmelerde bulunulmuştur.