Gurbetçilikten Çoklu Yerleşim Tercihlerine Doğukaradeniz Bölgesinde Nüfus, Göç ve Geri Dönüş

Abstract

Bu çalışma Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı (DOKA) tarafından desteklenen, saha çalışmaları OPTİMAR araştırma şirketi tarafından gerçekleştirilen yürütücüsü olduğum araştırma projesinin saha bulgularına dayanmaktadır. Bilindiği gibi Ordu, Giresun, Trabzon, Gümüşhane, Rize ve Artvin illerinden oluşan Doğu Karadeniz Bölgesi, tarih boyunca ülkenin en çok göç veren bölgesi olmuştur. Araştırmanın saha çalışmaları 01-31 Mayıs 2020 tarihler arasında gerçekleştirilmiş, araştırmada nicel ve nitel yöntemler birlikte kullanılmıştır. Göç alan ve göç veren onbir ilde toplam 1775 anket ve 110 derinlemesine mülakat uygulanmış olup, odak grup tekniği sadece göç veren illerle sınırlı tutulmuştur. Araştırmanın bulguları bölgede gözlenen göç örüntülerinin oluşumunun oldukça eskiye dayandığını göstermektedir. Gurbetçilik olarak adlandırdığımız, başlangıcını 19. yüzyıla kadar geri götürebileceğimiz bu örüntünün kendisi de günümüzde farklılaşmaya, çeşitlenmeye başlamıştır. Başlangıçta göç edenlerin veya göç etmeyi düşünenlerin önündeki yegane seçenek olarak duran gurbetçilik, zamanla yerini, göç etmek ve geri dönmek arasına sıkışan bu örüntünün ötesinde, oldukça geniş seçenekler arasından özgürce oluşturulabilecek “çoklu yerleşim tercihlerine” dayalı yeni yaşam biçimlerine bırakmağa başlamıştır.