Hidayah and Dalalah in the Al-Keshshaf and Mefatih Al-Ghayb

Abstract

Bu çalışmada Zemahşerî'nin el-Keşşâf'ı ile Fahreddin er-Râzî'nin Mefâtîhul- Gayb adlı eserleri bağlamında hidâyet ve dalâlet meselesi iki bölümde incelenmiştir. Çalışmamızın her bölümünde Mu'tezile ve Eş'âri mezheplerine mensup Zemahşerî ile Râzî'nin görüşleri esas alınarak incelenmiştir. Konunun genel çerçevesi âlimlerin konuya bakış açısında ele alınmaya çalışılmıştır. Birinci bölümde Zemahşerî'nin görüşlerine değinilirken konuyla alakalı kavramların açıklamalarına da yer verilmiştir. Konunun tarihi süreci ve temel itikadî mezheplerin yaklaşımları da ele alınmıştır. Kavramlar ve temel yaklaşımlar genel hatlarıyla açıkladıktan sonra Zemahşerî'nin konuya dair görüşlerine detaylıca yer verilmiştir. İkinci bölümde Fahreddin er-Râzî'nin görüşlerine yer verilmiş, birinci bölümde geçen kavramların anlamlarına tekrardan değinilmemiştir. Bu bölümde Fahreddin er-Râzî'nin Zemahşerî ve mezhebinin konu hakkında ki görüşlerine de yer verilmiştir. Bu bölümde daha önce ki bölümde değinilen temel yaklaşımların detayına girmeden konunun yorumu ve diğer görüşlere karşı çıkılan noktalara değinilmiştir.

In this study, the issue of guidance and misguidance has been examined in two parts in the context of Zamakhshari's al-Kheshaf and Fakhral-Din ar-Rhaze's book called Mefâtih al-Ghayb. In each part of our study, the views of Zamakhshari and Rhaze, who belong to the Mu'tazilah and Ashaari sects, have been examined. The general framework of the subject has been tried to be discussed from the point of view of the scholars. In the first chapter, while the views of Zamakhshari are mentioned, the explanations of the concepts related to the subject are also included. The historical process of the subject and the approaches of the main theological sects are also discussed. After explaining the concepts and basic approaches in general terms, Zamakhshari's views on the subject are given in detail. In the second part, the views of Fahreddin er-Râzî are included, and the meanings of the concepts in the first part are not mentioned again. In this section, the views of Fahreddin er-Râzî's Zamakhshari and his sect on the subject are also included. In this section, the interpretation of the subject and the points that are opposed to other views are mentioned without going into the details of the basic approaches mentioned in the previous section.