Gelişimsel Yetersizliği Olan Bireylere İşlevsel Becerilerin Öğretiminde İpucunun Giderek Azaltılmasıyla Öğretimin Kullanımına İlişkin Bir Meta-analiz Çalışması

Abstract

İpucunun giderek azaltılmasıyla öğretim yönteminde (İGAY) bireyin doğru tepkide bulunması için gerekli olan kontrol edici ipucunun sunulmasıyla öğretime başlanır ve birey bu düzeydeki ipucuna doğru tepkide bulundukça ipucunun yoğunluğu, türü ya da şiddetinde değişiklik yapılarak ipucunun silikleştirilmesi yoluyla daha az kontrol edici ipucu sunulur. Bu sürece ipucunun silikleştirilmesi denir. Bu meta-analiz çalışması, İGAY ‘ın gelişimsel yetersizliği olan bireylere çeşitli becerilerin öğretilmesinde bilimsel dayanaklı bir uygulama olup olamayacağını belirlemek için yapılmıştır. Bunu belirleyebilmek için bu çalışmada (a) bilimsel kesinlik sistemi kullanılmış, (b) İGAY kullanılarak çalışmaların betimsel analizi gerçekleştirilmiş ve son olarak (c) örtüşmeyen veri yüzdesi, ortancayı aşan veri yüzdesi ve Tau-U yaklaşımları kullanılmıştır. Bu çalışmada 2000-2021 yılları arasında gelişimsel yetersizliği olan bireylerde İGAY’ın kullanıldığı toplam 19 çalışma incelenmiştir. Bu meta-analiz çalışmasının bulguları İGAY’ın çeşitli yaş ve yetersizlik gruplarından bireylere iletişim, güvenlik, akademik, öz bakım, küçük kas ve boş zaman değerlendirme becerilerinin öğretiminde etkili bir şekilde kullanılabildiğini göstermektedir. İncelenen 19 çalışmanın tamamında tek denekli araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Anahtar kelimeler: otizm, gelişimsel yetersizlik, meta-analiz, ipucunun giderek azaltılmasıyla öğretim, zihinsel yetersizlik