Merâgaî’nin ‘seyahatnâme-yi İbrahim Beg’i Üzerine Bir Değerlendirme

Abstract

Farsça eleştiri romanlarından söz ederken,yazıldığı dönem içerisinde oldukça ses getiren ve geniş okuyucu kitlesi kazananHâcı Zeynülâbidîn-i Merâgaî’nin Seyahatnâme-yi İbrahim Beg ya Belâ-yiTaassub-i U (İbrahim Bey’in Seyahatnâme’si ya da Onun Taassubunun Belası)adlı eserinden mutlaka bahsedilmelidir. 1895 – 1900 yılları arasında üç cilthalinde yazılmış olan Seyahatnâme-yi İbrahim Beg çağdaş İranedebiyatında sahip olduğu edebî öncülüğünün yanı sıra toplumsal ve tarihî büyükbir önemi de haizdir. Eserin yazarı, İran dışındaki sade nesrin en önemlitemsilcilerinden biridir. Savunduğu görüşleriyle paralel biçimde ve daha çokeleştirel içerikli adı geçen bu eserini ülkesine duyduğu derin sevgi sonucundakaleme almıştır. Yazıldığı döneminsiyasal, toplumsal ve kültürel özelliklerini yansıtan, insanların yaşadıklarızor koşulları eleştirel bakış açısıyla anlatan bu eser, sosyal bilimler alanındaçalışan araştırmacılar için eşsiz bir kaynak niteliğindedir. Bu çalışmadayazarın hayatı, biçemi ve eseri değerlendirilecek, eser hakkında yapılmış olaneleştiriler karşılaştırmalı olarak verilecek, söz konusu bu eserin çağdaş İranedebiyatındaki öneminden bahsedilecektir.