Bûsîrî’nin Kasidetü’l- Bürde’si İle Arif Nihat Asya’nın Naat Şiiri Üzerine Tematik Bir Karşılaştırma

Abstract

Memlükler döneminin ünlü kasîde yazarı Bûsîrî’nin, Hz. Peygamber’in methi üzerine kaleme aldığı Kasîdetü’l- bürde adlı şiiri sadece ait olduğu topluma değil, diğer Müslüman toplumlara da Hz. Peygamber’i anlama bağlamında ışık tutar. 160 beyitten oluşan bu kasîde, özellikle kaleme alınmasına sebep olan hikâyesiyle de ün kazanır. İslam coğrafyasının her bir tarafında değer gören bu kasîde düğün, sünnet, mübarek gün, bayram ve cenaze gibi birçok önemli zamanda okunan nadir eserler arasındadır. Özellikle kasîdenin yazılmasına sebep olan hikâyeden ötürü, hastalara şifa olacağına inanılır. Eserde, Hz. Peygamber’in doğduğu zaman, Kur’an’ın hikmet ve faziletleri, Mî’râc, Hz. Peygamber’e iltica, mağfiret ve şefaat talebinden oluşan birçok bölüm bulunur. Kasîdenin genel içeriğinde Hz. Peygamber’e övgü teması ağır basar. Peygamber, bir kurtarıcı, sığınılacak liman, Allah’ın Hz. Peygamber’e duyduğu muhabbet başlıca temalardandır. Memlükler döneminde yazılan bu kasîde, Türklere de yansımış birçok dini gün ve gece de okunmuştur. Türk edebiyatında Allah’ı ve Hz. Peygamber’i konu alan birçok esere doğrudan veya dolaylı ilham kaynağı olmuştur. Çalışmamızda 1200 ile 1300 yılları arasında yaşayan ve Kasîdetü’l- bürde eserini kaleme alan Bûsîrî’nin şiiri ile milli ve dini kaynakları referans alarak eserlerini kâğıda aktaran Arif Nihat Asya’nın Naat’ı (1967) Hz. Peygamber’e yaklaşım konusunda karşılaştırılacaktır. “Bayrak Şairi” adıyla Türk edebiyatı sahasında ün kazanan şairin İslam dinine yönelik bağının kalemine yansıdığı görülür. Şairin peygamber sevgisi ve özlemi Naat adlı şiirinde vücut bulur, edebiyatımızdaki önemli naatların ilk sıralarına yerleşir. Naat şiirinde, Hz. Peygamber’in doğumu, gençliği, yaşadıkları, dönemin İslam tarihi, sahabe ve halifelerin vaziyetleri, Hz. Peygamber’le müsemma olmuş sembol ve olaylar, şiirde ağırlıklı olarak yer alır. Bûsîrî’nin kasîdesi ve Arif Nihat Asya’nın şiiri tematik açıdan karşılaştırılarak ayrı dönemlerde Hz. Peygamber için ortaya konulan duygu ve düşünceler arasındaki benzerlik ve ayrımlar, Hz. Peygamber’i anma ve anlama konusunda farklı bir bakış sunacaktır.