Çözüm Odaklı Anlayış Bağlamında Hz. Peygamber'in (S.A.V.) Problemlere Yaklaşımı

Abstract

Günümüzde modern bir yaklaşım olarak daha çok ruh sağlığı alanında bir psikoterapi modeli olarak tanınan 'Çözüm Odaklı Yaklaşım' modelinden eğitim, sağlık, iş yönetimi gibi birçok alanda son zamanlarda oldukça yararlanılmaktadır. Farklı yöntemiyle kısa sürede problemleri çözmede ve kriz zamanlarında sorunlarla başa çıkmada başarısıyla adından söz ettiren bu yaklaşımda dikkat çeken, problem yerine çözüme odaklanma, güçlü yönleri ortaya çıkarma, geçmişe değil geleceğe odaklanma, faydalı ve esnek olma, küçük adımlarla ilerleme ve değişime vurgu gibi temel ilkelerin benimsenmiş olmasıdır. İşin ilginç olan yanı ise Hz. Peygamber'in (sallallahü aleyhi vessellem) bundan 14 asır önce problemlere yaklaşım tarzıyla yakın zamanda ortaya çıkan bu yöntemin son derece uyumlu bir görünüm arz etmesidir. Nitekim Hz. Peygamber'in bir beşer olarak hayatı, maruz kaldığı sıkıntılara rağmen, insanlarla ilişkilerinde; etkili iletişimi, ikna gücü, ara buluculuğu, krizlere müdahelesi, problem çözme başarısıyla ve insanlığa rehber olan kişilik özellikleriyle, zamanımızın öne çıkan bireysel ve toplumsal problemlerine ışık tutacak, eğitimden ruh sağlığına kadar birçok alanda yararlanılması gereken örnek yaşam modelleriyle doludur. Hadisler ışığında Hz. Peygamber'in çözüm odaklı anlayışını ele aldığımız bu çalışmada Hz. Peygamber'in insanlarla ilişkileri ve kendisine arz edilen problemlere müdahalesi, çözüm odaklı yaklaşımın temel ilkeleriyle karşılaştırılarak yorumlanmaya çalışılmıştır. Hz. Peygamber'in problemlere olumlu bakış açısı ve çözüm odaklı yaklaşımına dâir ilgili konu altında zikredilen rivayetler; günümüze ışık tutan, hayata dokunan ve zor zamanlarda insana yön verecek mesajlar içeren hadislerden oluşmaktadır. Hadislerin hayata dâir güncel değerini vurgulayan bu çalışma, sınırlılıkları nedeniyle bütün verileri ortaya koyamasa da hadis literatürüne ve çözüm odaklı yaklaşım modeline İslâm kaynaklarının bakış açısını belirleme yönünden katkı sağlayacaktır. İnsanlığı, ahlakı, numune-i imtisal hayatıyla bulunduğu asırdan bütün zamanlara hitap eden Hz. Peygamber'in çözüm odaklı yaklaşımının tesbit edilmesi önem arz etmektedir. Dolayısıyla Onun çözüm odaklı uygulamalarından yaşamı ilgilendiren bütün alanlarda istifade edilmesi ve bu konuda yapılacak çalışmalara ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Hadis, Problem, Çözüm, Yaklaşım, Değişim. Sayfa Sayısı: xii+150 Danışman: Doç. Dr. Rıdvan KALAÇ

Today, the 'Solution-Focused Approach' model, which is known as a modern approach and a psychotherapy model in the field of mental health, has recently been widely used in many fields such as education, health, and business management. This approach, which has made a name for itself with its success in solving problems in a short time with its different method and coping with problems in times of crisis, draws attention with the basic principles such as focusing on the solution instead of the problem, revealing the strengths, focusing on the future rather than the past, being useful and flexible, progressing with small steps and emphasis on change. is that it has been adopted. The interesting thing is that this recently emerged method is extremely compatible with the Prophet's (pbuh) approach to problems 14 centuries ago. As a matter of fact, The Prophet's (pbuh) life as a human being, despite the troubles he was exposed to, in his relations with people; With its effective communication, persuasion power, mediation, intervention in crises, problem-solving success and personality traits that guide humanity, it is full of exemplary life models that will shed light on the prominent individual and social problems of our time and should be used in many fields from education to mental health. In this study, we discuss the solution-oriented understanding of the Prophet in the light of the hadiths. The Prophet's relationships with people and his intervention in the problems presented to him have been tried to be interpreted by comparing them with the basic principles of the solution-oriented approach. The narrations mentioned under the relevant topic regarding the Prophet's (pbuh) positive perspective and solution-oriented approach to problems consist of hadiths that shed light on today, touch life and contain messages that will guide people in difficult times. Although this study, which emphasizes the current value of hadiths regarding life, cannot reveal all the data due to its limitations, it will contribute to the hadith literature and the solution-oriented approach model in terms of determining the perspective of Islamic sources. The Prophet (pbuh) appealed to all times from his century with his humanity, morality and exemplary life. It is important to determine the solution-oriented approach of the Prophet (pbuh). Therefore, it seems that there is a need to benefit from his solution-oriented applications in all areas that concern people and to carry out studies on this subject. Key Words: Hadith, Problem, Solution, Approach, Change. Quantity of Page: xii+150 Supervisor: Assoc. Dr. Rıdvan KALAÇ