Vizier of the Seljuk Empire and Turkey

Abstract

Vezaret, Türkiye Selçuklu devletinde sultandan sonra gelen en yetkili ma-kamdır. Bu makama sahip olan vezir, sadece devletin iç işlerinde değil, aynı za-manda dış politikasında da önemli görevleri üstlenirdi. İcraatlerinde sadece sultana karşı sorumlu olan vezir, devletin tüm işlerini düzenlemekteydi. Devlet memuru olan vezir, yasama, yürütme ve yargı yetkilerini elinde bu-lunduran ve sultanın vekili sıfatı ile devletin bütün işlerini sevk ve idare eden en yük-sek kimse idi. Türkiye Selçuklu vezirleri sultanın vekili olduklarından dolayı ferman çıkarma yetkisine sahipti. Bu durum onların yasama yetkisine sahip olmalarından kaynaklanmakta idi. Vezirler geniş malî yetkilere, memurları tayin ve azletme yetkisine sahipti. Onlar, eğitim ve imar faaliyetlerinde de bulunup hil'at tevcih eder ve devlet dairele-rini teftiş ederek yürütme görevini yerine getirirdi. Bazen orduyu bizzat komuta ederdi. Türkiye Selçuklu devletinde vezir, halkın sorunları dinler ve çözerdi. Böylece yargı görevini de yerine getirirdi. Bu derece önemli bir yere sahip olmalarına rağmen kendileri hakkında çok fazla bilgi kaynaklarda yer almamıştır. Kösedağ savaşına kadar vezirler hakkında pek bilgi olmamakla birlikte sonraki süreçte özellikle Moğol kaynakları sayesinde vezir-ler hakkında bilgi sahibi olmaya başlamaktayız. Önemli mevkiye sahip olan vezirler her zaman görevini hakkıyla yerine geti-rememiş ve bazende devleti zor duruma sokmuşlardır. Bazı zamanlar kendi egoları devlet'in bekasından ağır basmış ve verdikleri kararlar ile devleti çıkmaza sokmuş-lardır. Vezirlerin gerek doğru gerek de yanlış kararları Türkiye Selçuklu Devleti'ni bulunduğu dönemde bazen yükselişe bazen de duraklamaya soktu. Nitekim bu durum devletin yıkılışına (1308) kadar sürdü. Vezarete gelen vezirlerden sağlıksız karar ve-renler bu suretle hem devletin hem de kendilerinin sonunu hazırladılar.

Vizier Of The Seljuk Empire and Turkey