Emevî ve Abbâsî Halifelik Çekişmesinde Mehdîlik İnancının Teşekkülü

Abstract

İslam inancında Mehdilik fenomeni, Hz. Peygamber'in vefatından sonra başlayan siyasi çalkantılarla şekillenmiş, özellikle Emevi ve Abbasiler döneminde hilafet mücadelesinde itikadi bir güç olarak önem kazanmıştır. Bu dönemde, adaleti sağlamak dünyayı zulüm ve adaletsizlikten kurtaracak bir kurtarıcı olarak görülen Mehdi, halk arasında umut ve kurtuluşun sembolü haline gelmiştir. Öte yandan çeşitli gruplar ve liderler, mehdilik iddiasıyla siyasi ve dini otoriteyi ele geçirmeye çalışmış, bu süreçte mehdilik inancı, sadece siyasi bir liderlik beklentisinden öteye geçerek, geniş bir kurtuluş ve yeniden doğuş umuduna dönüşmüştür. Mehdilik, İslam dünyasında derinlemesine bir dini ve kültürel fenomen olarak yer etmiştir. Mehdilik inancı Kur'an ve hadislerdeki izdüşümleri etrafında, Ehl-i sünnet ve Şiî inançları arasında çeşitli yorumlarla gelişerek farklı anlamlar kazanmıştır. Bu çalışma, İslam inancının erken dönemlerinden itibaren Mehdiliğin, İslam dünyasındaki toplumsal yapısı özellikle Emevî ve Abbasî hanedanları arasındaki hilafet mücadelesindeki siyasi etkilerini incelemeyi hedeflemektedir.