3. Sınıf Hayat Bilgisi Ders Kitabında Yer Alan Metin ve Etkinliklerin Lipman’ın Eleştirel Düşünme Kuramına Göre İncelenmesi

Abstract

Çalışmanın amacı: Bireylerin yaşamları süresince karşılaşacakları durum ve olaylara makul yaklaşım göstermeleri, kendilerine ve topluma fayda sağlayabilmeleri felsefi bir eleştirel düşünme becerisine sahip olmalarını gerektirir. Felsefi eleştirel düşünme, bireylerin sorgulama, analiz etme ve değerlendirme yeteneklerini geliştirmelerine yardımcı olan bir süreçtir. Bu konuda erken yaşlarda edinilen sorgulayıcı eleştirel yaklaşım kişilik gelişimine önemli katkılar sunmakladır. Mevcut araştırmada 3. sınıf Hayat Bilgisi ders kitabında yer alan metin ve etkinlik içeriklerinin Matthew Lipman’ın eleştirel düşünce kuramına göre incelenmesi amaçlanmaktadır. Materyal ve Yöntem: Yöntemsel olarak çalışmada doküman incelemesi yapılmıştır. 3. sınıf Hayat Bilgisi ders kitabındaki metin içerikleri, etkinlik soruları ve ifadelerinin ele alındığı verilerdeki temel yaklaşım, ifadelerin hem felsefi hem de eleştirel bir anlam taşıması üzerinedir. İlgili veriler, Lipman’ın eleştirel düşünce yaklaşımındaki kategorilere göre içerik analizi ile çözümlenmiş ve tablolar şeklinde sunulmuştur. Bulgular: Ulaşılan bulgularda, Lipman’ın eleştirel düşünce kategorilerini karşılayan soru ve ifadelerin yetersiz kaldığı görülmüştür. Kategoriler arasındaki ifadeler ağırlıklı olarak yargı oluşturma ve ölçüt/kritere dayalı olma iken en az bulunan kategoriler bağlama duyarlılık ve kendi kendine düzeltme şeklindedir. Önemli Vurgular: Bu bağlamda ilköğretim düzeyindeki öğrencilerin gelişimsel dönemlerinin ve günümüzün eğitim ihtiyaçlarının göz önüne alınması, öğrencinin etkin ve sorgulayıcı bir kişilik gelişimi için felsefi eleştirel düşünce yaklaşımının öğretim programı ve uygulamalarında daha fazla yer alması gerekliliği öne çıkmaktadır.