İzmir Tire Kent Müzesi'ndeki Kapı Tokmak ve Halkalarından Örnekler

Abstract

Kapı tokmakları, tarih boyunca sadece kapı çalma aracı olarak değil, aynı zamanda estetik, sembolik ve kültürel anlamlar taşıyan önemli eserler olmuştur. Kapı tokmağı kapıyı içerdekilere haber vermek için kullanılır. Maddi kültür varlıklarımız içerisinde ele alınması gereken önemli değerlerimizdendir. Bu folklorik değerler bir yandan Anadolu maden sanatının geldiği noktayı işaret ederken öte yandan da Anadolu‟nun zengin süsleme kompozisyonlarının güzel örneklerini sergilemektedirler. Tarihi süreçte çeşitli kültürlerde, kapılarda mekanın içinde yaşayanları kötülüklerden korumak ve nazara karşı korumak gibi işaretler kullanılmıştır. Kapı tokmaklarına dışarıdan gelen kişi bu tokmağa dokunur, ziyaretini evdekilere böyle duyururdu. Bazen de, kapının çekilip kapatılması için tokmağın yanına yerleştirilen şakşak veya çekecek denilen bir halka ikinci tokmağın görevini yapardı. Bu yüzden kapı tokmakları eve gelen kişiyle ilk temas burada olurdu. Tokmaklar özgün sanat eserleri olup her dönemde yeni formlar oluşturulmuştur. Yaptıran kişinin maddi olanaklarıyla bağlantılı olarak sade, gösterişsiz ya da görkemli gösterişli olurdu. Genellikle zengin ev sahiplerinin kapı tokmakları büyük ve bronz malzemeden fakir ailelerin demir malzemeden ve küçük olurdu. Kapı tokmakları maden sanatımızın önemli unsurlardan bir tanesidir. Malzeme olarak pirinç, demir, bronz kullanılmıştır. Dövme ve döküm teknikleri kullanılmıştır.Tire Müzeside kadın eli şeklindeki tokmaklar yaygın olduğu dikkat çekmektedir.

Door knockers have served not only as a means to announce one's presence throughout history, but also as significant objects bearing aesthetic, symbolic, and cultural meanings. A door knocker is known to consist of a knob-shaped handle placed on the door for knocking, and it is generally made of metal. They are important cultural assets that should be evaluated within the scope of our tangible cultural heritage. While these folkloric items reflect the level of Anatolian metal art, they also present beautiful examples of Anatolia's rich decorative compositions. Throughout history, in various cultures, symbols were used on doors to protect the inhabitants from evil, attract goodness, and guard against the evil eye. A visitor would announce their arrival by striking the door knocker. Sometimes, a second knocker called a 'shakshak' or a 'puller' ring was placed next to the knocker to help close the door. Therefore,the door knocker would be the first point of contact between the visitor and the household. Door knockers are unique Works of art that have taken on new forms in every era. Depending on the financial means of the owner, they could be plain andmodest or magnificent and elaborate. Wealthy homeowners typically had large and bronze knockers, whereas poorer familiesused smaller ones made of iron.Door knockers are among the important elements of our metal art tradition. Materials suchas brass, iron, and bronze were used, along with forging and casting techniques. It is noteworthy that hand-shaped knockers, particularly in the form of a woman's hand, are common in the Tire Museum.