Farklı Botanik Kökenli Ballarda Antibiyotik Kalıntılarının Belirlenmesi ve Potansiyel Sağlık Risklerinin Değerlendirilmesi

Abstract

Bal, yüksek besin değeri, fonksiyonel ve farmakolojik özellikleri nedeniyle hem gıda güvenliği hem de halk sağlığı açısından kritik bir ürün olarak kabul edilmektedir. Balın kalitesi, arı sağlığı, üretim yöntemleri ve çevresel koşullarla doğrudan ilişkilidir. Bu tez çalışmasında, farklı botanik kökene sahip süzme bal numunelerinde sülfonamid, beta-laktam, streptomisin ve makrolid grubu olmak üzere toplam 15 antibiyotiğin kalıntı profili ve düzeyleri araştırılmıştır. Analizler, ön tarama amacıyla Charm® II test kitleri ve doğrulama amacıyla yüksek hassasiyetli Ultra Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi-Tandem Kütle Spektrometrisi (UPLC-MS/MS) kullanılarak gerçekleştirilmiş; analiz edilen tüm bal numunelerinde antibiyotik kalıntı düzeylerinin tespit limitinin altında (Limit of Detection, LOD) olduğu belirlenmiştir. Bu bulgu, analiz edilen bal numunelerinin ilgili gıda güvenliği kriterlerine uygun olduğunu göstermektedir. Bu tez çalışması, tüketici sağlığının korunması, arı biyogüvenliğinin sağlanması ve ekosistem dengesinin sürdürülmesi açısından önem taşımaktadır. Elde edilen bulgular, üretim süreçlerinde uygulanan etkin yönetim stratejileri, arı sağlığının korunmasına yönelik uygulamalar ve sürdürülebilir üretim yaklaşımlarının, balın saf, fonksiyonel ve besleyici özelliklerinin korunmasında önemli rol oynadığını ortaya koymaktadır. Ayrıca sonuçlar, bal üretiminde biyogüvenlik, sürdürülebilir yönetim ve kalite kontrol uygulamalarının bütüncül bir şekilde uygulanmasının ve yüksek hassasiyetli analitik yöntemlerin kullanımının, ürün güvenliğinin sağlanması açısından gerekli olduğunu göstermektedir. Piyasada tüketime sunulan ballarda düzenli izleme programlarının uygulanması ve analizlerin gerçekleştirilmesi, halk sağlığının korunması ve tüketici güveninin artırılması açısından kritik öneme sahip olduğu değerlendirilmektedir.Honey is considered a critical food product in terms of both food safety and public health due to its high nutritional value as well as its functional and pharmacological properties. The quality of honey is directly associated with bee health, production practices, and environmental conditions. In this master's thesis, the residue profiles and levels of a total of 15 antibiotics belonging to the sulfonamide, beta-lactam, streptomycin, and macrolide groups were investigated in strained honey samples of different botanical origins. Analyses were performed using Charm® II test kits for preliminary screening and high-sensitivity Ultra-High Performance Liquid Chromatography-Tandem Mass Spectrometry (UPLC-MS/MS) for confirmation; antibiotic residue levels in all analyzed honey samples were found to be below the limit of detection (Limit of Detection, LOD). This finding indicates that the analyzed honey samples comply with the relevant food safety criteria. This thesis is of importance for the protection of consumer health, the assurance of bee biosecurity, and the maintenance of ecosystem balance. The obtained results demonstrate that effective management strategies applied during production processes, practices aimed at protecting bee health, and sustainable production approaches play a significant role in preserving the purity, functionality, and nutritional properties of honey. Furthermore, the results indicate that the holistic implementation of biosecurity, sustainable management, and quality control practices in honey production, together with the use of high-sensitivity analytical methods, is necessary to ensure product safety. It is also considered critical to implement regular monitoring programs and conduct analytical testing on honey products offered for consumption on the market in order to protect public health and enhance consumer confidence.