Van Abbas Ağa Camii Kazı-koruma ve Uygulama Projesi Üzerine Bir Araştırma

Abstract

Eski Van Şehri’nin kuzeybatı bölümünde yer alan Abbas AğaCamii, günümüzde büyük bir bölümü yıkık durumdadır. Abbas AğaCamii’nin hangi tarihte ve kim tarafından inşa edildiği bilinmemektedir.Yapının inşa malzemesi, tekniği ve mimari formu dikkate alındığındaXIX. yüzyıl sonunda inşa edildiği düşünülmektedir.1915 yılına kadar kullanılan yapının, 1918’den sonra düz toprakörtü sistemi tamamen yıkılmış, diğer bölümleri ise doğanın vedefinecilerin olumsuz etkisine rağmen, kısmen de olsa ayakta kalmamücadelesini vermektedir. Yapının iç mekânı 9.10x18.75 m. ölçülerindeenine planlı olarak inşa edilmiştir. Yapıyı oluşturan beden duvarlarızemin seviyesinden yaklaşık 2.00 m. moloz taş örgülü diğer bölümleriise tamamıyla kerpiç malzeme kullanılarak inşa edilmiştir.2013 yılında yapılan bilimsel kazı çalışmaları ile yapının zeminkodu, mahfil katı, kemer ayaklarının üzerine oturduğu iki adet yonu taşkaide, mihrap nişi, minber kaidesi, oturma sekileri tespit edilmiştir.Cami dış çevresinde yapılan kazılar ile avlu elemanları, su kuyusu vesokak dokusu ortaya çıkmıştır. Kazılar sonucunda ortaya çıkan tümyeni verilerin Yüzüncü Yıl Üniversitesi Mühendislik ve MimarlıkFakültesi Mimarlık Bölümü Restorasyon Anabilim Dalı Başkanlığıtarafından koruma amaçlı rölöve, restitüsyon, restorasyon uygulamaprojeleri yeniden hazırlanmıştır. Vakıflar Bitlis Bölge Müdürlüğütarafından yapının onarım çalışmaları devam etmektedir.Abbas Ağa Camii, kerpiç malzeme, çamur sıva yardımıyla inşaedilen beden duvarlarının iç bölümlerine yerleştirilen aks-i seda küpleri,düz toprak dam sistem ve yapım teknikleri bakımından bölgedeki diğerdini mimari yapılardan oldukça farklı mimari özelliklere sahiptir.