Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın “programları” Ekseninde Mukayesesi

Abstract

Erken Cumhuriyet Döneminin ilk muhalefet fırkası olması bakımından Türkdemokrasi tarihinde önemli bir yere sahip olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası(TPCF),kurucularının kimliği ve Cumhuriyet Halk Fırkası iktidarına karşı söylemleriyle de dikkatçekmişti. TPCF’nin iktidara ve sisteme karşı geliştirdiği siyasetin süreç içerisinde rejimeyönelik bir tehdit olarak algılanması fırkanın kapatılmasına neden olmuştu. TPCF’ninkapatılmasından sonra geçen süreçte biriken muhalefeti bir yere kanalize etmek amacıylaMustafa Kemal’in teşvik ve telkiniyle kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası(SCF)muhaliflerin merkezi konumuna gelmesi ve iktidara ortak olmak istemesi fırkanınfeshedilmesine yol açmıştı. SCF’nin çok kısa ömrü olmasına rağmen iktidara karşı olanmuhalefeti göstermesi açısından dikkate değerdi.Türk siyasal hayatının önemli iki siyasi fırkasının kuruluş felsefelerinin farklılığı ve farklıpolitik düşüncelere sahip kurucularından kaynaklı farklılıklar fırka programlarına dayansımıştı. İki fırkanın programlarında benzerlik olarak liberalizm ve demokrasi vurgusuön plana çıkmışsa da programlardaki ilkelere yaklaşım ve anlayış farklılıkları net birşekilde görülmüştür.Çalışmada iki fırkanın kuruluş süreci ele alınarak programlarındaki benzerlikler vefarklılıklar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir.