25 Eylül 2024 Yumrukaya-Tatvan (Bitlis, Türkiye) Depremi ve Bölgedeki Deprem Tehlikesine Etkisi Üzerine Sismo-Tektonik Bir Değerlendirme

Abstract

Bu çalışma kapsamında, 25 Eylül 2024 depremi (Mw=4.5) ve artçı şoklarından, b-değeri ve Z-değeri dağılımlarından, depremlerin oluşma olasılıkları ve tekrarlama periyodlarından ve Coulomb gerilmesindeki değişimlerden yararlanılarak Bitlis ve civarındaki güncel ve gelecek deprem tehlikesi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca, doğrultu atımlı faylanma ile karakterize edilen Yumrukaya-Tatvan ana şokunun çalışma alanındaki hangi fay sistemleri ile ilişkili olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. G-R ilişkisinin b-değeri 0.840.06 olarak hesaplanmış ve düşük b-değerleri (<1.0), Güneydoğu Anadolu Yitim Zonu ve Muş Fay Zonu boyunca kuzey-kuzeybatı-güneydoğu yönlerinde ve Van Gölü’nün batısında görüntülenmiştir. 2025 yılı başlangıcında, Muş Fay Zonu civarı ile Güneydoğu Anadolu Yitim Zonunun güney ve güneydoğusunda önemli sismik durgunluklar gözlenmiştir. Mw=5.0, 5.5 ve 6.2 büyüklüğündeki depremlerin tekrarlama periyodları sırasıyla ~10, ~26 ve ~100 yıl olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, bu büyüklükteki depremlerin orta vadede (10 yıl) oluşma olasılıkları sırasıyla ~%64, ~%32 ve ~%10 olarak hesaplanmıştır. Pozitif Coulomb gerilme değişimleri batıda Kavakbaşı Fay zonundan ve doğuda Beğendik segmentinden doğu-güneydoğuda Güneydoğu Anadolu Bindirme Zonuna doğru bir hareketi ortaya koymaktadır. Bu bölgede Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü’ne göre hiçbir aktif fay/fay sistemleri bulunmamaktadır. Sonuç olarak bu bulgular, 25 Eylül 2024 Yumrukaya-Tatvan depremi için, çok parametreli sismo-tektonik analizlerin deprem tehlikesinin ortaya konulmasında önemli olduğunu, düşük b- değerleri ve sismik durgunluğun izlendiği bölgeler ile pozitif Coulomb gerilme değişimlerinin gözlendiği bölgelerin güncel tehlikeyi ve gelecekteki olası deprem bölgelerine işaret edebileceğini gösteren önemli ipuçlarıdır.