Melih Cevdet Anday’ın “Ikaros’un Ölümü” Adlı Şiirinde Göstergelerarası Etkileşim ve Ekfrasis

Abstract

Göstergelerarasılık, yapı ve ortam açısından birbirlerinden farklı olan sanat dallarının etkileşimini ve paylaşımını niteleyen eleştirel bir modeldir. Belirli bir sanat yapıtı içerisinde ortaya çıkan türler arası estetik nitelikleri, vurguları ve çağrışımları işaret eder. Bu anlamda göstergelerarasılık ortak bir estetik hafızadan ve birikimden beslenir. Resim sanatı potansiyel olarak göstergelerarası yeniden üretime olanak tanıyan önemli bir estetik türdür. Özellikle yazınsal bağlamda şiir ile yoğun bir ilişki içerisinde olmuştur. Ekfrasis, resim ve yazın arasındaki göstergelerarası etkileşimin temel zeminidir. Görsel sanatların özellikle resmin, sözel bir tasarımı ve yazınsal yeniden-üretimi anlamına gelir. Türk şiirinde ortaya çıkan yenileşme hareketleri ile birlikte şiir, göstergelerarası etkileşim bağlamında diğer sanat dallarıyla daha yoğun bir ilişki içerisine girer. Bu anlamda ekfrastik yaratım süreci, estetik kapsamını modern şiir ile birlikte genişletir. Yaşlı Pieter Bruegel, peyzaj tasarımları ve kırsal hayata ilişkin tasvirleri ile tanınan Rönesans ressamıdır. “İkaros’un Düşüşü Sırasında Bir Manzara” adlı resmi ile Melih Cevdet Anday’ın “İkaros’un Ölümü” adlı şiirine ilham kaynağı olmuştur. Bu çalışmada Melih Cevdet Anday’ın “İkaros’un Ölümü” adlı şiiri, Yaşlı Pieter Bruegel’in resmi dikkate alınarak göstergelerarası etkileşim ve ekfrasis bağlamında incelenecektir.